سوره آل عمران — آیه 160

معانی کلمات:

• یَنصُرْکُم: یاری و کمک کند شما را.
• یَخْذُلْکُمْ: شما را واگذارد و یاری نکند (خذلان به معنای دست کشیدن از یاری و رها کردن است).
• غَالِب: چیرهشونده و پیروز.
• مِن بَعْدِهِ: پس از خذلان و واگذاشتن او.
• فَلْیَتَوَکَّل: پس باید توکل کند و اعتماد نماید.

تفسیر آیه:

ای مؤمنان! اگر خداوند شما را یاری کند و نصرت خود را شامل حالتان گرداند، هیچ کس و هیچ قدرتی نمیتواند بر شما چیره شود و شما را شکست دهد، حتی اگر تمام اهل زمین بر ضد شما متحد شوند. اما اگر خداوند شما را به حال خود واگذارد و یاریاش را از شما برگیرد، چه کسی میتواند پس از او شما را یاری کند؟ هیچ کس! زیرا یاری و پیروزی تنها به دست اوست و اوست که بر همه چیز تواناست. پس مؤمنان باید تنها بر خدا توکل کنند و اعتمادشان فقط به او باشد، نه به نیروی خود، نه به تعداد سپاهیان، نه به اسباب و وسایل مادی، و نه به هیچ کس دیگر. همانگونه که در روز بدر خداوند با یاری خود مؤمنان را پیروز کرد و در روز اُحد چون شرایط خذلان پیش آمد، شکست خوردند تا معلوم شود که نصرت و خذلان هر دو به دست اوست.

فواید و پیامهای آیه:

• پیروزی و شکست تنها به دست خداوند است و هیچ نیرویی در عالم بدون اراده او تأثیری ندارد؛ پس مؤمن نباید به قدرت و امکانات خود مغرور شود و نباید از دشمنان هراس به دل راه دهد.
• توکل بر خدا، رمز آرامش دل و استواری در برابر سختیهاست؛ کسی که بر خدا تکیه کند، هرگز تنها نیست و در پناه قدرتی بیپایان قرار دارد.
• این آیه درس اعتماد به خدا را در همه امور زندگی به ما میآموزد و ما را از وابستگی به غیر او بازمیدارد؛ چرا که تنها اوست که سود و زیان را میرساند.
• مؤمن باید در عین تلاش و استفاده از اسباب، دل به خدا ببندد و بداند که نتیجه کارها به دست اوست؛ این همان توکل حقیقی است که مایه قوت قلب و امیدواری است.