Oli Imron surasi — Oyat 17

Kalimalarning ma'nolari:

• الصَّابِرِينَ — sabr qiluvchilar.
• الصَّادِقِينَ — rostgo‘ylar.
• الْقَانِتِينَ — itoat qiluvchilar, Allohga bo‘ysunuvchilar.
• الْمُنفِقِينَ — infoq qiluvchilar, mol-mulkini sarf qiluvchilar.
• الْمُسْتَغْفِرِينَ — istig‘for so‘rovchilar, kechirim tilovchilar.
• بِالْأَسْحَارِ — saharlarda, ya’ni kechaning oxirgi uchdan bir qismida, tong otishidan oldin.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo taqvo egalarining fazilatlarini bayon qilib, ularni bir necha oliy xislatlar bilan ta’riflaydi:

1. Sabr qiluvchilar — ular Allohning buyruqlarini bajarishda, gunohlardan tiyilishda va taqdir tomonidan keladigan og‘ir sinovlarga chidashda sabr qiladilar. Ular qiyinchiliklarga duch kelganda ham iymonlaridan qaytmaydilar.
2. Rostgo‘ylar — ular so‘zlarida ham, amallarida ham rostgo‘ydirlar. Yashirin va oshkora holatda ham yolg‘on gapirmaydilar, va’dalarida turishadi va amallarini e’tiqodlari bilan muvofiqlashtiradilar.
3. Itoat qiluvchilar — ular Allohga to‘liq bo‘ysunadilar, Uning amrlarini bajarib, qaytargan narsalaridan tiyiladilar. Ularning itoati faqat tashqi amallarda emas, balki qalblarida ham Allohga nisbatan chuqur xushu’ va tavozega egadirlar.
4. Infoq qiluvchilar — ular o‘z mol-mulkini Alloh yo‘lida sarf qiladilar, xoh ochiq, xoh yashirin holda bo‘lsin. Ular boyliklarini faqat o‘z manfaatlari uchun emas, balki muhtojlarga yordam berish va Allohning roziligini topish uchun ishlatadilar.
5. Saharlarda istig‘for so‘rovchilar — ular kechaning oxirgi qismida, ya’ni saharlarda uyg‘onib, Allohdan gunohlarini kechirishini so‘raydilar. Bu vaqt duolar ijobat bo‘ladigan, qalblar beg‘ubor va shovqin-surondan xoli bo‘lgan eng fazilatli paytdir. Ular bu soatlarda namoz o‘qib, istig‘for aytib, Allohning rahmatiga umid qiladilar.

Bu oyat nasroniylarning Najron elchilari haqida nozil bo‘lgan bo‘lib, ularda bu fazilatlar jam bo‘lmaganligi bayon qilingan.

Foydalar:

• Bu oyat bizga taqvo egalarining haqiqiy xususiyatlarini o‘rgatadi: sabr, rostgo‘ylik, itoat, infoq va saharlarda istig‘for. Bu fazilatlar insonni Allohga yaqinlashtiradi va jannatga eltuvchi yo‘ldir.
• Saharlarda istig‘for qilishning fazilati katta — bu vaqtda qalblar pok bo‘ladi, duolar ijobat bo‘ladi. Har bir musulmon bu muborak soatlarni g‘animat bilishi lozim.
• Inson molini Alloh yo‘lida sarf qilish orqali nafaqat o‘zini, balki jamiyatni ham yaxshilaydi. Bu xislat saxovat va himmatni oshiradi.
• Sabr va rostgo‘ylik insonning iymonini mustahkamlaydi, uni sinovlarda bardoshli qiladi va jamiyatda ishonchli shaxs sifatida tanilishiga sabab bo‘ladi.