سوره آل عمران — آیه 37

معانی کلمات:

• تَقَبَّلَهَا: او را پذیرفت (دعای مادرش را درباره او اجابت کرد و نذر او را قبول نمود).
• قَبُولٍ حَسَنٍ: پذیرشی نیکو و پسندیده.
• أَنبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا: او را رشد و پرورش داد، رشدی نیکو و شایسته.
• كَفَّلَهَا: سرپرستی او را به عهده کسی گذاشت.
• الْمِحْرَابَ: محل عبادت و مکان خلوت و بلندمسجد.
• أَنَّى: از کجا.

تفسیر آیه:

خداوند دعای همسر عمران را اجابت کرد و نذر او را با پذیرشی نیکو قبول فرمود و مریم را تحت حمایت و تربیت ویژه خود قرار داد و او را به گونهای شایسته پرورش داد؛ رشدی که هم در جسم و هم در روح و اخلاقش نمایان بود. سپس خداوند سرپرستی او را به زکریا (علیهالسلام) که از بندگان صالح و پیامبران بنیاسرائیل بود، سپرد و او را در محراب عبادت جای داد.

هر بار که زکریا (علیهالسلام) برای سرکشی و عبادت وارد محراب مریم میشد، در نزد او رزق و روزیای آماده و پاکیزه مییافت که برای آن زمان و مکان غیرعادی بود؛ مثلاً میوههای تابستانی در زمستان و میوههای زمستانی در تابستان. زکریا با تعجب از او پرسید: «ای مریم! این روزی از کجا برای تو میرسد؟» مریم در پاسخ گفت: «این رزق از جانب خداست؛ بهراستی خداوند به هر کس که بخواهد، روزی را بیحساب و بدون محدودیت عطا میکند.»

این پاسخ نشاندهنده ایمان عمیق مریم و اعتماد کامل او به قدرت و فضل الهی بود و زکریا را نیز به شگفتی واداشت و او را به دعا برای فرزندی ترغیب کرد که در ادامه آیات به آن اشاره شده است.

فواید و پیامهای آیه:

• اهمیت دعا و نذر خالصانه: دعای مادر مریم و نذر او برای فرزندش، نشان میدهد که دعای والدین برای فرزندان و نذرهای خالصانه، مورد قبول خداوند قرار میگیرد و برکات فراوانی به همراه دارد.
• توجه به تربیت صحیح فرزندان: پرورش نیکوی مریم توسط خداوند و سرپرستی شایسته زکریا، بیانگر اهمیت تربیت دینی و اخلاقی فرزندان و نقش محیط پاک و صالح در رشد آنهاست.
• اعتماد به رزاقیت خداوند: پاسخ مریم به زکریا که «روزی از جانب خداست»، ما را به توکل بر خدا و باور به این حقیقت دعوت میکند که روزی تنها به دست اوست و او به هر کس بخواهد، بدون حساب عطا میکند.
• کرامت اولیای خدا: دیدن رزق غیرعادی نزد مریم، نشانهای از کرامت بندگان صالح خداوند است و این مطلب ایمان مسلمانان را به قدرت بیپایان الهی و لطف او نسبت به بندگان مخلصش تقویت میکند.
• امیدواری به فضل الهی: این آیه به انسانها امید میدهد که اگر با اخلاص و توکل به خدا روی آورند، خداوند از راههایی که گمان نمیبرند، روزی و یاریشان خواهد کرد و هیچ مانعی نمیتواند جلوی فضل او را بگیرد.