سوره آل عمران — آیه 36

معانی کلمات:

• وَضَعَتْهَا: او را به دنیا آورد.
• أُنثَىٰ: دختر.
• أَعْلَمُ: داناتر است.
• أُعِيذُهَا: او را پناه میدهم و محافظت میکنم.
• الرَّجِيمِ: راندهشده از رحمت خدا.

تفسیر آیه:

هنگامی که همسر عمران فرزندش را به دنیا آورد و دید که دختر است، با نهایت شرمندگی و عذرخواهی به درگاه پروردگار عرضه داشت: «پروردگارا! من این فرزند را دختر به دنیا آوردم» — در حالی که او نذر کرده بود فرزندش را برای خدمت در بیتالمقدس آزاد کند و گمان میکرد این خدمت مخصوص پسران است. اما خداوند به آنچه او به دنیا آورده بود داناتر بود و میدانست که این دختر، چه جایگاه والایی خواهد یافت و چه فرزند بزرگی از او متولد خواهد شد.

او ادامه داد: «و پسر برای این خدمت مانند دختر نیست؛ زیرا پسر از نظر جسمی قویتر و برای انجام امور بیتالمقدس مناسبتر است، در حالی که دختر به دلیل ضعف جسمانی و عوارضی مانند عادت ماهانه و نفاس، از برخی عبادات و خدمات بازمیماند.» سپس گفت: «من نام او را مریم گذاشتم و او و فرزندانش را از شر شیطان راندهشده از رحمت تو، به تو پناه میدهم تا از وسوسههای او در امان بمانند.»

خداوند دعای او را اجابت کرد و مریم را بهعنوان بانویی پاک و برگزیده پذیرفت و عیسی (علیهالسلام) را از او به دنیا آورد که پیامبری بزرگ و معجزهای الهی بود.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که خداوند بر اساس نیت و اخلاص بندگانش قضاوت میکند، نه بر اساس ظاهر اعمال؛ چنانکه نذر همسر عمران برای خدمت به بیتالمقدس، هرچند با تولد دختر محقق نشد، اما خداوند او را به شکلی والاتر پذیرفت و مریم را برگزید.
• اهمیت دعا و پناه بردن به خدا برای حفظ فرزندان از شر شیطان را میآموزد؛ چنانکه این دعای مادر، موجب حفاظت مریم و فرزندش عیسی (علیهماالسلام) از وسوسههای شیطانی شد.
• نشان میدهد که در اسلام، دختر نهتنها کم ارزش نیست، بلکه میتواند به مقامی برسد که خداوند او را برگزیند و از او پیامبری بزرگ متولد شود؛ بنابراین هیچ تبعیضی بین زن و مرد در ارزشهای معنوی وجود ندارد.
• این آیه به والدین میآموزد که فرزندان خود را از همان ابتدا با دعا و توکل به خدا، از گزند شیطان و انحرافات محافظت کنند و با نیت خالص، آنها را در مسیر بندگی و خدمت به دین تربیت نمایند.