Ар-Рум сүрөсү — Аят 22

1. Керектүү сөздөрдүн мааниси:

• آيَاتِهِ (аятихи): Анын белгилери, далилдери.
• خَلْقُ (халку): Жаратуу, жоктон бар кылуу.
• اخْتِلَافُ (ихтилафу): Айырмаланышы, ар түрдүү болушу.
• أَلْسِنَتِكُمْ (алсинатикум): Силердин тилдериңер, сүйлөгөн сөздөрүңөр.
• أَلْوَانِكُمْ (алваникум): Силердин түстөрүңөр, өңдөрүңөр.
• لِلْعَالِمِينَ (лил-‘аламин): Билимдүүлөр үчүн, илим ээлери үчүн.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта Өзүнүн кудуретинин жана жалгыздыгынын улуу белгилерин баяндайт. Алсак, асмандарды жана жерди жаратуу — бул Анын чексиз күч-кубаттуулугунун ачык далили. Асмандардын бийиктиги, кеңдиги жана таянычсыз турушу, жердин кеңири жайылып, тиричиликке ылайыкталышы — мунун баары адам баласын ой жүгүртүүгө чакырат. Ошондой эле, адамдардын тилдеринин ар башка болушу — ар бир элдин өз тилинде сүйлөшү, түстөрүнүн, өң-түзүлүштөрүнүн айырмаланышы — бул да Аллахтын кудуретинин жана хикметинен кабар берүүчү белгилерден. Кээ бирөө ак, кээ бирөө кара, дагы башкалар ар кандай түстө жаратылган. Бул ар түрдүүлүктүн ичинде терең сырлар жана далилдер бар. Бирок бул белгилерди жана далилдерди ар ким эле көрө бербейт; аларды илим-билим ээлери, ой жүгүртүп, терең ойлогон акылдуу адамдар гана түшүнөт. Анткени алар нерселердин сырын изилдеп, Аллахтын жаратуусундагы хикметти байкашат. Ал эми дүнүйөнүн өткөөл жыргалчылыктарына алаксыган, ой жүгүртүүдөн качкан адамдар бул белгилерден сабак алышпайт.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана Исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Бул аят бизге Аллахтын кудуретинин чексиз экенин жана Анын жалгыздыгын далилдеген улуу белгилерди көрсөтөт. Асмандар менен жердин жаратылышы, тилдердин жана түстөрдүн ар түрдүүлүгү — мунун баары Аллахтын илиминин жана кудуретинин кеңдигин ачыктайт.
• Ар бир адамдын тили, түсү, өңү ар башка болушу — бул Аллахтын эркиндигинин жана хикметинин көрүнүшү. Бул айырмачылыктар адамдардын ортосунда душмандык эмес, тескерисинче, бири-бирин таанууга, кызматташууга жана Аллахтын жараткандарын баалоого себеп болушу керек.
• Аятта «илимдүүлөр үчүн» деп белгилениши — илим-билимдин, ой жүгүртүүнүн канчалык маанилүү экенин көрсөтөт. Ислам дини илимге, изилдөөгө, ой жүгүртүүгө чоң маани берет. Бул аят аркылуу биз Аллахтын жаратылышындагы сырларды изилдеп, илим аркылуу Ага жакындай аларыбызды түшүнөбүз.
• Ошондой эле, бул аят бизди Аллахтын белгилери жөнүндө ой жүгүртүүгө, Аны таанууга жана Ага ыраазы болууга чакырат. Ар бир жаратылган нерсе — Аллахтын бар экенин жана бир экенин далилдеген белги. Бул белгилерди көрүп, түшүнгөн адамдын жүрөгүндө Аллахка болгон ишеним жана сүйүү артат.
• Демек, бул аят бизди илимге умтулууга, Аллахтын жаратылышындагы хикметтерди изилдөөгө жана ар бир нерседе Анын кудуретин көрүүгө үндөйт. Бул — Исламдын илимге жана ой жүгүртүүгө берген баасынын далили. Аллахтын жараткандарын изилдеп, Аны таануу — ыймандын жана бакыттын жолу.