لقمان سۈرىسى — ئايەت 20

1) قىسقىچە سۆز ئىزاھاتى:

• أَلَمْ تَرَوْا: كۆرمىدىڭلارمۇ؟ بىلمىدىڭلارمۇ؟ (بۇ يەردە «كۆرۈش» دىن مەقسەت، ئويلىنىش ۋە ئىبرەت ئېلىشتۇر).
• سَخَّرَ: بويسۇندۇردى، قولايلىشىپ بەردى، خىزمىتىڭلارغا مۇيەسسەر قىلدى.
• أَسْبَغَ: تولۇق بەردى، مۇكەممەل قىلدى، كەڭ كۆلەمدە ئاتا قىلدى.
• نِعَمَهُ: ئۇنىڭ نېمەتلىرى، ئاتا قىلغان ياخشىلىقلىرى.
• ظَاهِرَةً: ئاشكارا، كۆرۈنۈپ تۇرغان.
• بَاطِنَةً: يوشۇرۇن، كۆزگە كۆرۈنمەيدىغان.
• يُجَادِلُ: تالاش-تارتىش قىلىدۇ، مۇنازىرە قىلىدۇ.
• كِتَابٍ مُّنِيرٍ: نۇرلۇق كىتاب، يەنى روشەن دەلىل-پاكىت بولىدىغان كىتاب.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى ئىنسانلار! ئويلىنىپ باققۇڭلار، ئاسمانلاردىكى كۈن، ئاي، يۇلتۇزلار ۋە بۇلۇتلار، زېمىندىكى ھايۋانلار، ئۆسۈملۈكلەر، سۇ ۋە باشقا نۇرغۇن نەرسىلەر — بۇلارنىڭ ھەممىسىنى ئاللاھ تائالا سىلەرنىڭ مەنپەئەتىڭلار ئۈچۈن بويسۇندۇرۇپ بەردى. ئۇلار سىلەرنىڭ خىزمىتىڭلارغا مۇيەسسەر بولۇپ، تۇرمۇشۇڭلارنىڭ ئاساسىغا ئايلاندى. بۇ ئاللاھنىڭ سىلەرگە قىلغان چەكسىز مەرھەمىتىدۇر.

ئاللاھ سىلەرگە نېمەتلىرىنى ئاشكارا ۋە يوشۇرۇن ھالدا مۇكەممەل قىلىپ بەردى. ئاشكارا نېمەتلىرى: ساغلام بەدەن، گۈزەل سۈرەت، تەڭپۇڭ ئەزالىرىڭلار ۋە سىرتىڭلاردىكى باشقا نۇرغۇن ياخشىلىقلار. يوشۇرۇن نېمەتلىرى: ئەقىل-پاراسەت، ئىلىم-ھېكمەت، قەلبىڭلاردىكى ئىمان ۋە ئىچكى دۇنيايىڭلاردىكى باشقا نۇرغۇن ئاللاھ بىلگەن ياخشىلىقلار. بۇلارنىڭ ھەممىسى ئاللاھنىڭ سىلەرگە قىلغان مەرھەمىتىنىڭ بىر قىسمىدۇر.

شۇنداق كەڭ نېمەتلەرگە ئېرىشكەن تۇرۇقلۇق، ئىنسانلار ئىچىدە شۇنداق كىشىلەر باركى، ئۇلار ئاللاھنىڭ بىرلىكى ۋە ئىبادەتكە لايىق يېگانە زات ئىكەنلىكى ھەققىدە ھېچقانداق ئىلمىي ئاساسسىز، ھېچقانداق توغرا يولسىز ۋە ھېچقانداق روشەن كىتابسىز تالاش-تارتىش قىلىدۇ. ئۇلار پەقەت ئەجدادلىرىنىڭ ئەمەلىگە ئەگىشىپ، ئەقىلسىز ۋە دەلىلسىز مۇنازىرە قىلىدۇ. بۇنداق قىلىش ئۇلارنى ھەقىقەتكە يېقىنلاشتۇرمايدۇ، بەلكى گۇمراھلىققا تېخىمۇ چۆمدۈرىدۇ.

ئى ئىنسانلار! ئاللاھنىڭ سىلەرگە بەرگەن بۇ نېمەتلىرىنى ئويلىنىڭلار، شۈكرى قىلىڭلار ۋە ئۇنىڭغا ئىخلاس بىلەن ئىبادەت قىلىڭلار. ئاللاھنىڭ بىرلىكىنى ئىنكار قىلىش ۋە ئۇنىڭ ھەققىدە دەلىلسىز تالاش-تارتىش قىلىش ئەقىللىق ئىنساننىڭ قىلمىغى بولمايدىغان ئىشتۇر. ھەقىقەتەن ئاللاھ سىلەرگە روشەن دەلىللەرنى ۋە نۇرلۇق كىتابنى چۈشۈرۈپ بەردى، ئەقلىڭلارنى ۋە قەلبىڭلارنى ئىشلىتىپ، ھەقىقەتنى تونۇڭلار ۋە توغرا يولغا ماڭىڭلار.