لقمان سۈرىسى — ئايەت 21

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا مۇشرىكلارنىڭ ئۆز ئاتا-بوۋىلىرىنىڭ باتىل ئەقىدىسىگە ئەمەلىيەتتە قانداق ئەگىشىپ قالغانلىقىنى ۋە ئۇلارنىڭ ھەقىقەتنى رەت قىلىش سەۋەبىنى بايان قىلىدۇ.

ئايەتتىكى مۇھىم سۆزلەرنىڭ ئىزاھاتى:

• «اتَّبِعُوا» — ئەگىشىڭلار، بويسۇنۇڭلار دېگەن مەنىدە.
• «مَا أَنزَلَ اللَّهُ» — ئاللاھ پەيغەمبىرىگە نازىل قىلغان ۋەھىي، يەنى قۇرئان ۋە ئىسلام دىنى.
• «مَا وَجَدْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا» — ئاتا-بوۋىلىرىمىزنىڭ ئۈستىدە تاپقان يولى، يەنى ئۇلارنىڭ بۇتپەرەسلىك ۋە شىرك ئەقىدىسى.
• «عَذَابِ السَّعِيرِ» — قىزىپ تۇرغان ئوت، يەنى جەھەننەم ئازابى.

ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە شۇنداق خەۋەر بېرىدۇكى، ئەگەر بۇ مۇشرىك ۋە مۇجادىل كىشىلەرگە: «ئاللاھ پەيغەمبىرىگە نازىل قىلغان ۋەھىيگە ئەگىشىڭلار، يەنى تەۋھىدكە ئىمان ئېيتىپ، پەقەت ئاللاھقا ئىبادەت قىلىڭلار» دەپ چاقىرىلسا، ئۇلار بۇ چاقىرىقنى قوبۇل قىلماي: «ياق، بىز ئاتا-بوۋىلىرىمىزنىڭ ئەۋلادتىن-ئەۋلادقا داۋاملاشتۇرۇپ كەلگەن يولىغا ئەگىشىمىز» دەپ جاۋاب بېرىدۇ. ئۇلار ھەقىقەتنى تونۇش ئۈچۈن ئەقىلنى ئىشلەتمەي، ئەجدادلىرىنىڭ ئەمەلىيىتىنى سەۋەب قىلىپ، ئاللاھنىڭ ۋەھىيىسىنى رەت قىلىدۇ.

ئاندىن ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ بۇ قىلمىشىنى ئەيىبلەپ مۇنداق سورايدۇ: ئۇلار ئاتا-بوۋىلىرىغا شۇنداق ئەگىشەمدۇكى، گەرچە شەيتان ئۇلارنى بۇتپەرەسلىك ۋە كۇپىرلىك ئارقىلىق جەھەننەمنىڭ قىزغىن ئازابىغا چاقىرىۋاتقان بولسىمۇ؟ يەنى شەيتان ئۇلارنىڭ ئاتا-بوۋىلىرىنى ئازدۇرۇپ، ئۇلارنىمۇ شۇ ئازغۇن يولغا باشلاپ، ئاخىرەتتە دوزاخ ئازابىغا ئېلىپ بارماقتا. ئەقىللىق ئادەم ئەگەشكەن يولىنىڭ ئاقىبىتىنى ئويلىشى كېرەك، ئەجدادنىڭ قىلغىنى ھەرگىز ھەقىقەتنىڭ ئۆلچىمى بولالمايدۇ.

بۇ ئايەتتىن ئالىدىغان ساۋاق شۇكى: ھەقىقەت پەقەت ئاللاھ نازىل قىلغان ۋەھىي ئارقىلىق بېكىتىلىدۇ، ئەجدادنىڭ ئەمەلىيىتى ياكى جەمئىيەتنىڭ ئادەتلىرى ھەقىقەتنىڭ ئۆلچىمى ئەمەس. شۇڭا ھەر بىر ئادەم ئەقلىنى ئىشلىتىپ، ئاللاھنىڭ كىتابىغا قۇلاق سېلىپ، شەيتاننىڭ ۋە نەپسىنىڭ ئازدۇرۇشىدىن ساقلىنىشى كېرەك. ئاللاھ بىزنى ھەقىقەتكە ئەگىشىدىغان، ئەجدادنى سەۋەب قىلىپ ھەقىقەتنى رەت قىلمايدىغان ساغلام ئەقىللىق بەندىلەر قىلسۇن.