لقمان سۈرىسى — ئايەت 30

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ قۇدرىتى ۋە ھېكمىتىنى بايان قىلىپ، بەندىلەرنى توغرا ئېتىقادقا يېتەكلەيدۇ.

ئايەتتىكى مۇھىم سۆزلەرنىڭ ئىزاھاتى:

• ذَٰلِكَ (زالىكە): بۇ، يەنى ئىلگىرىكى ئايەتلەردە بايان قىلىنغان ئاللاھنىڭ قۇدرىتى ۋە ھېكمىتى.
• الْحَقُّ (ئەلھەققۇ): ھەق، بارلىقى ۋە سۈپەتلىرى ھەقىقىي بولغان، ھېچقانداق شەك-شۈبھە بولمىغان زات.
• الْبَاطِلُ (ئەلباتىلۇ): باتىل، ئاساسسىز، يوق بولۇپ كېتىدىغان، ھېچقانداق پايدىسى يوق نەرسە.
• الْعَلِيُّ (ئەلعەلىييۇ): ئەڭ ئۈستۈن، ھەممە نەرسىدىن ئۈستۈن تۇرغۇچى.
• الْكَبِيرُ (ئەلكەبىيرۇ): ئەڭ ئۇلۇغ، ھەممە نەرسىدىن بۈيۈك.

ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئۆزىنىڭ ئاسمان-زېمىننى يارىتىش، كېچە-كۈندۈزنىڭ ئالمىشىشى، قۇياش ۋە ئاينىڭ ھەرىكىتى قاتارلىق ئۇلۇغ ئىشلارنى قىلغانلىقىنى بايان قىلىپ، بۇلارنىڭ ھەممىسى ئاللاھنىڭ ھەق ئىكەنلىكىگە دەلىل بولىدىغانلىقىنى ئۇقتۇرىدۇ. يەنى بۇ ئۇلۇغ يارىتىش ۋە باشقۇرۇش ئىشلىرى سىزگە شۇنى كۆرسىتىدۇكى، ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ زاتىدا، سۈپەتلىرىدە ۋە ئىش-ھەرىكەتلىرىدە ھەقىقىي ھەقتۇر، ئۇنىڭ ھېچقانداق شېرىكى يوق.

مۇشرىكلار ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنغان بۇت ۋە سەنەملەر بولسا پۈتۈنلەي باتىلدۇر، ئۇلارنىڭ ھېچقانداق ئاساسى يوق، ئۇلار ھېچقانداق پايدا-زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ، ھەتتا ئۆزلىرىمۇ يوق بولۇپ كېتىدىغان ئاجىز مەخلۇقلاردۇر. ئۇلارنى ئىلاھ قىلىپ چوقۇنۇش پۈتۈنلەي خاتا ۋە بىمەنىدۇر.

ئاللاھ تائالا يەنە ئۆزىنىڭ ئەڭ ئۈستۈن ۋە ئەڭ ئۇلۇغ ئىكەنلىكىنى بايان قىلىدۇ. ئۇ زاتى بىلەن، قۇدرىتى بىلەن، ھېكمىتى بىلەن ھەممە مەخلۇقاتتىن ئۈستۈن تۇرىدۇ. ھېچقانداق نەرسە ئۇنىڭدىن ئۈستۈن ئەمەس، ھەممە نەرسە ئۇنىڭغا بويسۇنغۇچىدۇر. ئۇ ھەممە نەرسىدىن بۈيۈكتۇر، ئۇنىڭغا ھېچقانداق شېرىك بولالمايدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، پەقەت ئاللاھلا ھەقىقىي ئىلاھتۇر، ئۇنىڭغا ئىبادەت قىلىش ھەقىقىي ھەق، باشقا ھەممە نەرسىگە چوقۇنۇش بولسا باتىلدۇر. ئاللاھنىڭ ئۇلۇغلۇقى ۋە ئۈستۈنلۈكى ئالدىدا ھەممە نەرسە كىچىك ۋە ئاجىزدۇر. شۇڭا بىز پەقەت ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشىمىز، ئۇنىڭغا ھېچقانداق شېرىك كەلتۈرمەسلىكىمىز كېرەك. بۇ ئايەت بىزنى توغرا ئېتىقادقا يېتەكلەيدىغان، ئاللاھنىڭ بۈيۈكلۈكىنى تونۇتقان مۇھىم بىر ئايەتتۇر.