Лукман сүресі — Аят 30

1. Сөздердің мағынасы:

• ذَٰلِكَ — осы, бұл (алдыңғы аяттарда баяндалған Алланың құдіреті мен істеріне ишара).
• الْحَقُّ — Хақ, яғни шынайы, ақиқат, Өзінің затында, сипаттарында және істерінде шынайы болған Жаратушы.
• الْبَاطِلُ — батыл, яғни жоқ нәрсе, негізсіз, пайдасыз.
• الْعَلِيُّ — Әли, яғни биік, барлық жаратылыстан жоғары.
• الْكَبِيرُ — Кәбир, яғни ұлы, әр нәрседен үлкен.

1. Тәпсірі:

Алдыңғы аяттарда баяндалған түннің күндізге, күндіздің түнге ауысуы, күн мен айдың белгіленген мерзімде жүруі, теңіздегі кемелердің жүзуі сияқты Алланың ұлы белгілері мен құдіреті — осының барлығы Алланың шынайы Тәңір екендігіне дәлел. Ол Өзінің затында, сипаттарында және істерінде Хақ. Одан басқа мүшріктер табынып жүрген пұттар — жоқ нәрсе, негізсіз, ешбір пайда мен зиян келтіре алмайтын батыл. Алла — Әли, яғни биіктікте, құдіретімен, дәрежесімен және билігімен барлық жаратылыстан жоғары, Одан жоғары ешкім жоқ. Ол — Кәбир, яғни ұлы, әр нәрседен үлкен, Оған ешбір серік қосылуы мүмкін емес. Осының барлығы — Алланың жалғыз өзі ғана ғибадатқа лайық екендігін білулерің үшін.

1. Пайдалары:

• Бұл аят Алланың құдіретін, даналығын және жалғыздығын терең түсінуге шақырады. Әлемдегі әрбір жаратылыс, әрбір өзгеріс — Алланың барлығына және бірлігіне айқын дәлел.
• Алланың «Хақ» есімі — Оның шынайы, ақиқат, уәдесінде тұратын, ешбір кемшіліксіз Жаратушы екендігін білдіреді. Бұл — мүмін жүрегіне тыныштық пен сенімділік сыйлайды.
• Пұттар мен Алладан басқа табынылатын нәрселердің «батыл» екендігі — олардың ешбір күші жоқ, пайда да, зиян да келтіре алмайтындығын көрсетеді. Бұл — адамды тек Аллаға ғана сыйынуға, Оған ғана тәуекел етуге бағыттайды.
• Алланың «Әли» және «Кәбир» есімдері — Оның барлық нәрседен жоғары әрі ұлы екендігін білдіреді. Бұл — адамның өзін кішіпейіл ұстауына, Алланың алдында мойынсұнуына тәрбиелейді.
• Осы аятты оқып, түсінген адам Алланың ұлылығын мойындап, Оған шын жүректен ғибадат етуге, Одан басқаның барлығының өтпелі әрі әлсіз екендігін түсінуге ұмтылады. Бұл — Исламның негізгі ұстанымы: тек Аллаға ғана құлшылық ету, Оны бір деп білу.