سوره احزاب — آيت 45

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ: اي نبي! (هتي خطاب نبي ڪريم ﷺ کي آهي، ۽ اهو خطاب عزت ۽ شرف وارو آهي).
• إِنَّا: بيشڪ اسان (الله تعاليٰ پنهنجي ذات لاءِ جمع جو صيغو استعمال ڪيو آهي، جيڪو عظمت ۽ بادشاهي جي اظهار لاءِ آهي).
• أَرْسَلْنَاكَ: اسان توکي موڪليو آهي.
• شَاهِدًا: گواهه (يعني ان ڳالهه جو گواهه ته تون پنهنجي امت تائين الله جو پيغام پهچايو آهي).
• مُبَشِّرًا: خوشخبري ڏيندڙ (مومنين کي جنت ۽ الله جي رحمت جي خوشخبري ڏيندڙ).
• نَذِيرًا: ڊيڄاريندڙ (ڪافرن ۽ نافرمانن کي الله جي عذاب ۽ دوزخ کان ڊيڄاريندڙ).

2) آيت جي تفسير:

اي نبي! بيشڪ اسان توکي ٽن وڏن ڪمن لاءِ موڪليو آهي:

پهريون ته تون پنهنجي امت تي گواهه آهين، يعني قيامت جي ڏينهن تون ان ڳالهه جي شاهدي ڏيندين ته تون الله جو پيغام ماڻهن تائين پهچايو هو ۽ انهن کي الله جي هدايت ڏانهن سڏيو هو. جيڪڏهن ڪنهن ايمان نه آندو ته ان جو الزام تنهنجي مٿان نه هوندو، بلڪه ان جي پنهنجي ئي ڪوتاهي هوندي.

ٻيو ته تون خوشخبري ڏيندڙ آهين، يعني جيڪي ماڻهو الله تي ايمان آڻيندا، سچا عمل ڪندا ۽ تنهنجي هدايت جي پيروي ڪندا، تن کي تون جنت جي ۽ الله جي رحمت جي خوشخبري ڏيندين.

۽ ٽيون ته تون ڊيڄاريندڙ آهين، يعني جيڪي ماڻهو الله جي نافرماني ڪندا، تنهنجي دعوت کي رد ڪندا ۽ ڪفر تي قائم رهندا، تن کي تون دوزخ جي عذاب ۽ الله جي سخت سزا کان ڊيڄاريندين.

غرض ته تنهنجي بعثت ۾ ٻئي ڳالهيون شامل آهن: اميد ۽ خوف. مومنين لاءِ خوشخبري ۽ نافرمانن لاءِ ڊيڄاريندڙ پيغام. تنهنجو مشن بلڪل واضح ۽ روشن آهي، جيئن سج جي روشنيءَ ۾ ڪا به ڪنڊ لڪل نه هوندي آهي. تنهنجي آندل حق ۾ ڪو به شڪ ۽ شبهو ناهي، صرف ضدي ۽ ضد ڪرڻ وارو ئي ان کان انڪار ڪري سگهي ٿو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• نبي ڪريم ﷺ جي عظيم مرتبي جي خبر: الله تعاليٰ پاڻ نبي ڪريم ﷺ کي ”اي نبي!“ چئي خطاب ڪيو ۽ ٽن عظيم ڪمن لاءِ موڪليو. اهو ئي سبب آهي جو اسان کي نبي ڪريم ﷺ سان محبت، عزت ۽ اطاعت جو جذبو رکڻ گهرجي.
• دعوت جي ذميواري جو احساس: نبي ڪريم ﷺ جو ڪم صرف هڪ شخصي معاملو نه هو، بلڪه اهو هڪ عالمگير پيغام هو. اسان به پنهنجي سطح تي ان پيغام کي اڳتي وڌائڻ ۾ پنهنجو ڪردار ادا ڪري سگهون ٿا، جيئن اسان جي وس ۾ آهي.
• خوشخبري ۽ ڊيڄاريندڙ پيغام جو توازن: اسلام ۾ ٻئي شيون آهن: الله جي رحمت ۽ جنت جي خوشخبري، ۽ ان سان گڏ عذاب ۽ دوزخ جي ڊيڄاريندڙ پيغام. اهو توازن اسان کي زندگي ۾ اميد ۽ خوف ٻنهي کي برقرار رکڻ سيکاريندو آهي.
• اسلام جي آساني ۽ وضاحت: نبي ڪريم ﷺ جو پيغام ايترو واضح آهي جو ان کي سمجهڻ ۾ ڪا به ڏکيائي ناهي. جيڪو به کليل دل سان غور ڪندو، اهو ان جي سچائي کي تسليم ڪندو.
• اسلام ڏانهن رغبت: هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته اسلام هڪ اهڙو دين آهي جيڪو انسان کي ان جي اصل مقصد ۽ منزل ڏانهن سڏيندو آهي. جيڪو ان تي عمل ڪندو، ان کي دنيا ۽ آخرت ۾ ڪاميابي ۽ سڪون ملندو. ان ڪري اسان کي گهرجي ته قرآن ۽ نبي ڪريم ﷺ جي سنت کي پنهنجي زندگيءَ جو حصو بڻايون ۽ ان تي فخر ڪيون.