سوره سبا — آیه 23

معانی کلمات:

• شَفَاعَة: میانجیگری و درخواست بخشش یا خیر برای دیگری.
• أَذِنَ لَهُ: اجازه و رخصت دادن به او.
• فُزِّعَ: ترس و هراس زدوده شد؛ اضطراب و وحشت برطرف گردید.
• الْعَلِیُّ: بلندمرتبه و برتر از همه.
• الْکَبِیر: بزرگتر از هر چیزی و دارای عظمت بینهایت.

تفسیر آیه:

شفاعت در پیشگاه خداوند متعال هیچ سودی برای کسی ندارد، مگر برای کسی که خداوند خود به او اجازه شفاعت داده باشد. خداوند تنها به کسانی اجازه شفاعت میدهد که از آنها راضی باشد و آنان را برگزیده باشد. این نشانه عظمت و جلال اوست که هیچکس بدون اذن او نمیتواند در کار او دخالت کند یا میانجیگری نماید.

از عظمت و هیبت خداوند آن است که وقتی او سخن میگوید و وحی را صادر میکند، فرشتگان آسمان از ترس و هیبت به لرزه میافتند و چنان هراس آنان را فرا میگیرد که گویی بیهوش میشوند. اما هنگامی که آن ترس و وحشت از دلهایشان زدوده میشود، با یکدیگر گفتگو میکنند و میپرسند: «پروردگارتان چه فرمود؟» و فرشتگان پاسخ میدهند: «حق را فرمود.» یعنی خداوند تنها سخن حق و درست میگوید، و اوست که در ذات و قدرت و مقام خود بلندمرتبه است و بر همه چیز برتری دارد، و بزرگتر از آن است که چیزی از او پنهان بماند یا کسی بتواند بدون اجازه او کاری انجام دهد.

فواید و پیامهای آیه:

• شفاعت در آخرت تنها به اذن خداوند انجام میشود و هیچکس بدون اجازه او نمیتواند برای دیگری میانجیگری کند. این امر به ما میآموزد که امید و توکل ما تنها به خداوند باشد و از او بخواهیم که ما را مشمول شفاعت پیامبرش و بندگان صالحش قرار دهد.
• عظمت و هیبت خداوند چنان است که فرشتگان مقرب نیز در برابر کلام او خاشع و ترسان میشوند. این ما را به فروتنی و خشوع در برابر پروردگار دعوت میکند و یادآوری میکند که در برابر عظمت او باید تسلیم باشیم.
• سخن خداوند همیشه حق است و هیچ باطلی در آن راه ندارد. این اطمینان را به مؤمن میدهد که وعدههای الهی صادقانه و قاطعانه است و به او آرامش میبخشد.
• شناخت صفات «علیّ» و «کبیر» بودن خداوند، دل را از ترس مخلوقات پاک میکند و انسان را به این باور میرساند که تنها او سزاوار عبادت و اطاعت است و هیچ قدرتی فراتر از قدرت او نیست.