Саба сүресі — Аят 50

1. Сөздердің мағынасы:

• ضَلَلْتُ — адастым, тура жолдан тайдым.
• أَضِلُّ عَلَىٰ نَفْسِي — адасуымның зияны тек өзіме ғана тиеді.
• اهْتَدَيْتُ — тура жолға түстім, һидаят таптым.
• يُوحِي — уахи етеді, яғни Аллаһ тағаланың өзіне арнайы білдіруі.
• سَمِيعٌ — бәрін еститін.
• قَرِيبٌ — жақын, әркімге жақын әрі дұғаны қабыл етуші.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ тағала пайғамбарына (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) айтқызады: «Ей, Мұхаммед, осы аяттарды жоққа шығарып жатқан мүшріктерге айт: егер мен тура жолдан тайып, адассам, онда оның күнәсі мен зияны тек өзіме ғана қайтады, сендерге одан ешбір зиян келмейді. Ал егер мен тура жолға түсіп, һидаят тапсам, бұл — Раббымның маған уахи еткен нәрсесінің арқасында, яғни Құран мен уахидың арқасында. Бұл менің өз күшіммен немесе ақылыммен тапқан нәрсем емес, керісінше Аллаһтың маған деген рақымы мен нығметі. Шынында, Раббым — бәрін еститін, мен айтқан сөздерді де, сендердің айтқандарыңды да естиді, әрі өзіне дұға етіп, жалбарынған әркімге өте жақын».

Бұл аят пайғамбардың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) кішіпейілділігін және әдептілігін көрсетеді: ол өзінің адасуынан да, һидаят табуынан да Аллаһқа тәуелді екенін мойындайды. Ол өзін мадақтап, «мен тура жолдамын, менің арқамда» деп айтпайды, керісінше барлық жақсылықты Аллаһтың уахиына және Оның рақымына теліп, өзін кемелсіз пенде ретінде көрсетеді. Сонымен қатар аят Аллаһтың екі сипатын ашады: Ол — Самиғ (бәрін еститін), сондықтан адамдардың айтқан әрбір сөзін естіп, біліп отырады; және Қариб (жақын), сондықтан Оған жалбарынған пенденің дұғасын естімей қалмайды, оған жауап беруге әрдайым дайын.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Әркім өз ісіне өзі жауапты: адасудың да, тура жолға түсудің де нәтижесі ең алдымен адамның өзіне қайтады. Бұл — әділдік пен жауапкершіліктің көрінісі.
• Һидаят — Аллаһтың сыйы: тура жолға түсу адамның өз ақылының немесе күшінің жемісі емес, Аллаһтың рақымы мен уахиының арқасы. Сондықтан әр адам Аллаһқа шүкір етіп, Одан һидаят сұрауы керек.
• Пайғамбардың әдептілігі үлгі: ол өзін мадақтамай, барлық жақсылықты Аллаһқа телу арқылы бізге кішіпейілділік пен әдепті үйретеді.
• Аллаһ әрдайым жақын: Ол біздің әрбір сөзімізді естиді және дұғамызға жауап беруге дайын. Бұл — Оған жалбарынуға деген үміт пен сенімді арттырады.
• Құран — һидаят көзі: аят Құранның уахи ретінде адамды тура жолға бастайтын негізгі құрал екенін білдіреді. Оны оқып, ойланып, амал еткен адам тура жолды табады.
• Ислам — жеңіл әрі мейірімді дін: Аллаһ әркімге жақын, оның дұғасын естиді, күнәсін кешіруге дайын. Бұл — Исламның адамды үмітсіздікке емес, үмітке шақыратын дін екенін көрсетеді.