سوره سبا — آیه 51

معانی کلمات:

• فَزِعُوا: ترسیدند و هراسان شدند.
• فَوْتَ: رهایی، گریز و نجات.
• أُخِذُوا: گرفته شدند و دستگیر شدند.
• مِن مَّكَانٍ قَرِيبٍ: از جای نزدیک؛ یعنی بدون فرصت فرار، از همان نزدیکی گرفته شدند.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! اگر صحنهٔ وحشتناک آن روز را میدیدی که این کافران و منکران، هنگام مواجهه با عذاب الهی و مشاهدهٔ حقایق آخرت، به شدت هراسان میشوند و فریاد و بیقراری سر میدهند، قطعاً منظرهٔ بسیار عظیم و هولناکی را مشاهده میکردی. در آن لحظه، هیچ راه گریزی برای آنان وجود ندارد؛ نه پناهگاهی مییابند و نه ملجأ و پناهی که به آن پناه ببرند. آنان از همان جای نزدیک و بدون هیچ مهلتی گرفته میشوند و به سوی آتش دوزخ رانده میشوند؛ به گونهای که حتی فرصت فکر کردن به فرار یا چارهاندیشی را ندارند. این صحنه، آنچنان هولناک است که اگر انسان آن را ببیند، از شدت وحشت، عقل از سرش میپرد.

فواید و پیامهای آیه:

1. هشدار به غافلان: این آیه، هشداری جدی به کسانی است که در دنیا به تکذیب آیات الهی مشغولاند و فکر میکنند از چنگال خداوند رهایی خواهند یافت؛ غافل از اینکه عذاب الهی بسیار نزدیک و قریبالوقوع است.
2. اهمیت آمادگی برای آخرت: انسان عاقل باید همواره خود را برای آن روز بزرگ آماده کند و از فرصت دنیا برای توشه برداشتن از اعمال صالح استفاده نماید، چرا که در آن روز هیچ راه فراری وجود ندارد.
3. قدرت و سیطرهٔ مطلق الهی: این آیه نشان میدهد که ارادهٔ خداوند بر همهچیز چیره است و هیچکس نمیتواند از قلمرو قدرت او خارج شود؛ حتی اگر در جای دوری هم باشد، خداوند او را از نزدیکترین مکان خواهد گرفت.
4. تربیت خوف و رجا: مؤمن با شنیدن این آیات، هم خوف از عذاب الهی در دلش زنده میشود و هم امید به رحمت خداوند را در پرتو ایمان و عمل صالح میجوید؛ به گونهای که او را به سوی تقوا و بندگی سوق میدهد.