سوره سبا — آیه 52

معانی کلمات:

• تناوش: به معنای برداشتن و گرفتن چیزی با دست است؛ کنایه از دستیابی و رسیدن به چیزی.
• من مکان بعید: از جای دور؛ اشاره به این دارد که زمان پذیرش ایمان و توبه گذشته و اکنون در آخرت، راهی برای بازگشت به دنیا نیست.

تفسیر آیه:

کافران هنگامی که در آخرت عذاب الهی را با چشمان خود میبینند و به ناگاه به حقیقت پی میبرند، از روی پشیمانی و درماندگی میگویند: «ما به او ایمان آوردیم»؛ یعنی به پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوسلم یا به قرآن و روز قیامت ایمان آوردیم. اما خداوند متعال با لحنی توبیخآمیز و بیانگر یأس و ناامیدی آنان میفرماید: «و چگونه و از کجا برای آنان دستیابی به ایمان ممکن است؟» آنان در دنیا فرصت کافی برای ایمانآوردن و توبه داشتند، اما کفر ورزیدند و استهزا کردند. اکنون در آخرت که جای عمل نیست و تنها محل جزاست، از کجا میخواهند ایمان بیاورند؟ ایمان در دنیا پذیرفته میشود، نه در آخرت؛ چرا که آنان اکنون از جایگاه قبول ایمان (دنیا) بسیار دور افتادهاند و به مکانی رسیدهاند که دیگر درِ توبه و ایمان بسته است. این سخن آنان نه تنها سودی ندارد، بلکه حسرت و عذابشان را بیشتر میکند.

فواید و پیامهای آیه:

• فرصت ایمان و توبه محدود به دنیاست؛ پس انسان باید پیش از فرا رسیدن مرگ و قیامت، به خدا روی آورد و از فرصت جوانی و سلامت استفاده کند.
• ایمان آوردن از روی اجبار و پس از مشاهده عذاب، ارزشی ندارد و پذیرفته نمیشود؛ ایمان راستین آن است که از روی اختیار و آگاهی در دنیا حاصل شود.
• این آیه هشداری است برای غافلان که مبادا با تکیه بر آرزوهای دراز، توبه را به تأخیر اندازند و در روزی که هیچ سودی ندارد، پشیمان شوند.
• رحمت و لطف خداوند در دنیا شامل حال بندگان است و درِ توبه را باز گذاشته است؛ پس باید از این فرصت طلایی برای اصلاح خود بهره برد و از عذاب آخرت نجات یافت.