سوره ص — آیه 4

معانی کلمات:

• مُنذِر: بیمدهنده، هشداردهنده، کسی که مردم را از عذاب الهی میترساند.
• ساحِر: جادوگر، کسی که با نیرنگ و افسون مردم را فریب میدهد.
• کَذّاب: بسیار دروغگو، کسی که پیوسته دروغ میگوید.

تفسیر آیه:

کافران قریش وقتی دیدند پیامبری از جنس خودشان — یعنی بشری همانند آنان — برای هدایتشان آمده است، به جای آنکه شکرگزار این نعمت بزرگ باشند، دچار شگفتی و تعجب شدند و گفتند: چگونه ممکن است خداوند از میان ما یک انسان عادی را به پیامبری برگزیند؟ آنان گمان میکردند پیامبر باید فرشتهای باشد یا موجودی غیرعادی. این تعجب و استبعاد آنان، ریشه در تکبّر و جهلشان داشت؛ زیرا نمیتوانستند بپذیرند که یک بشر همانند خودشان، از جانب خداوند مأمور شود تا آنان را از عذاب الهی بترساند و به توحید دعوت کند.

آنان در ادامه، با دیدن معجزات و نشانههای صدق پیامبر، به جای تسلیم شدن در برابر حق، به بهانهجویی و انکار روی آوردند و گفتند: این مرد، جادوگری دروغگوست؛ سخنانش سحر و جادوست که مردم را فریب میدهد و ادعایش مبنی بر رسالت، دروغی بیش نیست. آنان با این اتهامات، میخواستند مردم را از پیروی او بازدارند و حق را بپوشانند؛ در حالی که میدانستند او صادق و امین است و هرگز دروغ نگفته است.

فواید و پیامهای آیه:

1. سنّت خداوند بر این است که پیامبران را از جنس خود بشر برمیگزیند تا مردم بتوانند از آنان بیاموزند و با آنان انس بگیرند؛ این نشانه رحمت الهی است، نه مایه تعجب.
2. تعجب و استبعاد کافران از رسالت پیامبر، نشانه جهل و غرور آنان است؛ چرا که عقل سلیم، بعثت یک انسان هدایتشده را برای هدایت بشر، کاملاً منطقی میداند.
3. اتهام سحر و دروغ به پیامبران، شیوه همیشگی مخالفان حق در طول تاریخ بوده است؛ اما خداوند باطل را نابود و حق را پیروز میکند.
4. این آیه به مؤمنان میآموزد که در برابر تهمتها و سخنان ناروای مخالفان، صبور باشند و به یاری خداوند اعتماد کنند؛ چرا که عاقبت از آنِ پرهیزکاران است.
5. شگفتآور است که انسانها از آمدن کسی که میخواهد آنان را از آتش دوزخ نجات دهد، تعجب میکنند و به جای استقبال، او را تکذیب مینمایند؛ این نشانه فطرت آلوده و دلهای بیمار است که باید با ایمان و توبه، پاکسازی شود.