سوره ص — آیه 3

معانی واژگان:

• کَم: برای کثرت (بسیاری) به کار رفته است.
• قَرْن: به معنای امت و نسلهای گذشته است.
• نَادَوا: فریاد زدند و استغاثه کردند.
• وَلاتَ: به معنای «نیست» است و برای نفی به کار میرود.
• مَنَاص: به معنای گریزگاه و راه نجات است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به مشرکان و کافران هشدار میدهد که پیش از آنان، امتها و نسلهای بسیاری بودند که پیامبرانشان را تکذیب کردند و به جای ایمان آوردن، راه کفر و طغیان را در پیش گرفتند. آنان نیز مانند این مشرکان، گرفتار عذاب الهی شدند. اما وقتی عذاب خداوند بر آنان نازل شد و سختیها و بلاها آنان را فرا گرفت، به فریاد آمدند و از خداوند طلب نجات و رهایی کردند. اما چه فایدهای داشت؟ چرا که زمان توبه و بازگشت گذشته بود و دیگر فرصتی برای رهایی و گریز از عذاب نبود. آنان در آن لحظه نه راه فراری داشتند و نه توبهای که از آنان پذیرفته شود. این هشدار برای مشرکان است که پیش از فرا رسیدن عذاب، به خود آیند و از کفر و گناه دست بردارند، وگرنه سرنوشتی مانند امتهای پیشین خواهند داشت.

فواید و پیامهای آیه:

• انسان نباید به مهلت الهی مغرور شود؛ زیرا تأخیر عذاب به معنای رضایت خداوند از اعمال نیست، بلکه فرصتی برای توبه و بازگشت است.
• توبه باید پیش از فرا رسیدن مرگ و عذاب انجام شود؛ توبه در لحظه نزول عذاب پذیرفته نیست.
• تاریخ گذشتگان عبرتی برای آیندگان است؛ باید از سرنوشت امتهای پیشین پند گرفت و از تکرار اشتباهات آنان پرهیز کرد.
• خداوند مهربان است و پیش از عذاب، هشدارها و پیامبران را میفرستد تا بندگانش راه حق را بیابند؛ اما کسانی که از این فرصتها استفاده نکنند، جز پشیمانی سودی نخواهند برد.