Аз-Зумар сүрөсү — Аят 6

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• نَّفْسٍ وَاحِدَةٍ – бир жан, башкача айтканда Адам ата.
• زَوْجَهَا – анын жубайы, б.а. Хава эне.
• الْأَنْعَامِ – төрт түрдүү мал: төө, уй, кой, эчки.
• ثَمَانِيَةَ أَزْوَاجٍ – сегиз жуп, б.а. ушул төрт түрдүн ар биринин эркеги жана ургаачысы.
• خَلْقًا مِّن بَعْدِ خَلْقٍ – баскычма-баскыч жаралуу: урук тамчысы, анан уюган кан, анан эт бүртүгү, анан сөөк, анан толук адам кебетеси.
• ظُلُمَاتٍ ثَلَاثٍ – үч караңгылык: курсактын караңгылыгы, жатындын караңгылыгы жана баланын чел кабыгынын караңгылыгы.
• فَأَنَّىٰ تُصْرَفُونَ – кантип бурулуп кетип жатасыңар, б.а. кантип Аллахтан башкага бет алдыңар?

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала адамдарга кайрылып айтат: Силерди бир эле жандан – Адам атадан жаратты. Анан ошол эле жандан анын жубайы Хава энени жаратты. Ошентип, бүтүндөй адамзат бир ата-эненин тукумунан тарады. Бул – Аллахтын кудуретинин жана биримдигинин далили.

Анан Аллах силерге пайдалануу үчүн мал-жандыктардан сегиз жуп түздү: төө, уй, кой жана эчкинин ар биринин эркеги менен ургаачысын. Булар силердин күнүмдүк турмушуңарга керектүү нерселерди берет.

Ошондой эле Аллах силерди энелериңердин курсактарында баскычма-баскыч жаратат: алгач урук тамчысы, анан уюган кан, анан эт бүртүгү, анан сөөктөр, акырында толук адам кебетесинде. Мунун баары үч караңгылыктын ичинде – курсактын, жатындын жана чел кабыктын караңгылыгында жүзөгө ашат. Эч ким бул караңгылыктарды көрбөйт, бирок Аллах аларды көрүп, билип турат жана ар бир баскычты өз орду менен ишке ашырат.

Мына ушунун баарын жараткан – Аллах, силердин Раббиңер. Патшалык жалгыз Ага таандык. Андан башка сыйынууга татыктуу кудай жок. Ошентсе да, кантип Аллахтан башкага бурулуп, Ага сыйынбай каласыңар? Кантип жалгыз Жаратуучуну таштап, өзү жаралган нерселерге сыйынасыңар?

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллахтын кудурети чексиз: Ал бир эле жандан бүтүндөй адамзатты таратты, мал-жандыктарды жуп-жубу менен жаратты, эне курсагындагы баланы баскычма-баскыч өстүрдү. Бул – Аллахтын кудуретине эч нерсе тоскоол боло албастыгын көрсөтөт.
• Адамдын жаралуусундагы керемет: Ар бир адам эне курсагында үч караңгылыктын ичинде, эч кимдин жардамы жок, Аллахтын өзү тарабынан баскычма-баскыч жаралат. Бул – ар бир адамдын өзү Аллахтын кудуретинин тирүү далили экенин билдирет.
• Аллахтын жалгыздыгы: Патшалык, жаратуу, башкаруу – баары Аллахка гана таандык. Андан башка сыйынууга татыктуу эч ким жок. Ошондуктан адам баласы башкаларга эмес, жалгыз Аллахка сыйынышы керек.
• Ой жүгүртүүгө чакыруу: Аят адамды өз жаралуусу жөнүндө ойлонууга, Аллахтын берген ныкматтарын эске алууга чакырат. Ким бизди жаратты? Ким бизди эне курсагында коргоп, багып өстүрдү? Ушул суроолорго жооп берүү аркылуу адам Аллахты тааныйт.
• Ислам – акылга жана табиятка шайкеш дин: Ислам адамды жаратылышты байкоого, өз жаралуусун изилдөөгө, акыл менен ой жүгүртүүгө үндөйт. Бул аят ошону ачык көрсөтүп турат. Ошондуктан Ислам – адамдын табиятына жана акылына шайкеш келген дин.
• Ыраакылык жана жоопкерчилик: Аллах бизди жаратып, ар кандай ныкматтарды берди. Эми биздин милдетибиз – Ага ыраазы болуп, жалгыз Ага сыйынып, Ага шүгүр кылуу. Бул – биздин Раббибизге болгон милдетибиз жана бактылуулуктун жолу.