Ан-Ниса сүресі — Аят 123

1. Сөздердің мағынасы:

• أَمَانِيِّ (амани): бос әңгіме, құр арман, тілек. Адамның қолынан келмейтін нәрсені тілеп, онымен өзін алдауы.
• سُوءًا (сү'ән): жамандық, күнә, теріс іс.
• يُجْزَ (йужзә): оған қайтарым беріледі, жазасын немесе сазайын тартады.
• وَلِيًّا (уәлиййән): қамқоршы, ие, қорғаушы, жақын дос.
• نَصِيرًا (насырән): көмекші, қолдаушы, қиындықтан құтқарушы.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аятта Алла Тағала адамдардың құр арманға, бос тілекке сенуінің қате екенін айтады. Мұсылмандар да, кітап иелері де (яһудилер мен христиандар) өздерінің тура жолда екенін, ақыретте құтылатынын айтып, бір-бірімен таласып, мақтанған еді. Алла оларға: "Бұл іс сендердің немесе олардың арман-тілектерімен шешілмейді", – деді. Яғни, құтылу мен жеңіске жету тек "мен мұсылманмын", "мен яһудимін", "мен христианмын" деп айтумен немесе бос үмітпен болмайды. Керісінше, бұл шынайы иман мен ізгі амалға байланысты.

Содан кейін Алла жалпы бір қағиданы бекітеді: "Кімде-кім жамандық істесе, оның жазасын тартады". Бұл үкім барлық адамға ортақ – кім болса да, қандай дінде болса да, жасаған жамандығының сазайын тартады. Күнәһар адам Алладан басқа өзін қорғайтын, жазадан құтқаратын ешбір қамқоршы да, көмекші де таба алмайды. Бұл – Алланың әділдігінің көрінісі. Алайда мүмін адамның күнәсіне қайтарым дүниедегі қиындықтар, ауру-сырқау, қайғы-қасірет арқылы болуы мүмкін, ал кәпірге ол ақыреттегі мәңгілік азап түрінде беріледі. Бұл аят адамды бос арманға сенуден сақтандырып, нақты іс-әрекетке, жауапкершілікке шақырады.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Ислам – тек ата-бабадан қалған атау немесе бос арман емес, ол шынайы иман мен ізгі амалды талап етеді.
• Әркім өз ісіне өзі жауапты. "Мен мынау діндегі адаммын" деп айту жеткіліксіз, иманды іспен дәлелдеу керек.
• Алланың әділдігі шексіз: жақсылық та, жамандық та өз қайтарымын табады.
• Күнәдан сақтануға, тәубе етуге және жақсылық жасауға ұмтылу – нағыз құтылу жолы.
• Алладан басқа пана жоқ. Сондықтан әрдайым Аллаға жалбарынып, Одан кешірім сұрау керек.
• Бұл аят адамды бос әңгіме мен мақтаннан гөрі нақты іс-әрекетке, жауапкершілікке және шынайы иманға шақырады. Ислам – іс жүзіндегі дін, ол адамды жақсылыққа бастайды және әділдікке тәрбиелейді.