نساء سۈرىسى — ئايەت 129

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• تَعْدِلُوا: ئادالەت قىلىش، باراۋەر مۇئامىلە قىلىش.
• حَرَصْتُمْ: قاتتىق ئىنتىلدىڭلار، بەك تىرىشتىڭلار. "ھىرص" شەھۋەتلىنىش، بىر نەرسىگە كۈچلۈك ئىنتىلىش دېگەن مەنىدە.
• تَمِيلُوا: مايىل بولۇش، بىر تەرەپكە ئېغىش.
• كَالْمُعَلَّقَةِ: ئېسىلىپ قالغان ئايال. يەنى ئېرى بارمۇ ئەمەس، ئېرى يوقمۇ ئەمەس، ئوتتۇرىدا قالغان ئايال.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى مۆمىن ئەرلەر! سىلەر ئاياللىرىڭلار ئارىسىدا قەلب مايىللىقى ۋە مۇھەببەت جەھەتتە تولۇق ئادالەت قىلىشقا ھەرگىز قادىر بولالمايسىلەر، گەرچە بۇنىڭغا قاتتىق ئىنتىلسەڭلارمۇ. چۈنكى قەلب مايىللىقى سىلەرنىڭ ئىختىيارىڭلاردا ئەمەس. شۇڭا ياقتۇرمايدىغان ئايالىڭلارغا پۈتۈنلەي مايىل بولۇپ، ئۇنى ئېسىلىپ قالغان ئايالدەك قويۇپ قويمىغىن. يەنى ئۇنىڭغا نە ئېرىلىك ھوقۇقىنى ئادا قىلىسىلەر، نە ئۇنى ئازاد قىلىپ قويۇۋېرىسىلەر، شۇنداقلا نە ئېرى بار، نە ئېرى يوق ئوتتۇرىدا قالغان ئايالغا ئايلاندۇرۇپ قويمىغىن. ئەگەر سىلەر ئارىڭلارنى ئىسلاھ قىلساڭلار، يەنى ئۆزۈڭلارنى ئاياللىرىڭلارنىڭ ھەققىنى ئادا قىلىشقا مەجبۇرلىساڭلار ۋە ئۇلار ھەققىدە ئاللاھتىن قورقساڭلار، ئاللاھ سىلەرنىڭ ئۆتكەن خاتالىقلىرىڭلارنى مەغپىرەت قىلىدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ تەئالا بەندىلىرىگە ناھايىتى مەغپىرەت قىلغۇچى ۋە مېھرىبان.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئىسلام دىنى ئائىلە مۇناسىۋەتلىرىدە ئادالەتنى ۋە ئاياللارنىڭ ھوقۇقىنى قوغداشنى تەكىتلەيدۇ. بۇ ئايەت ئاياللارغا زۇلۇم قىلىشنىڭ ھەر قانداق شەكلىنى چەكلەيدۇ.
• ئىنسان قەلبىنىڭ مايىللىقى ئۆز ئىختىيارىدا ئەمەسلىكى، ئاللاھنىڭ بىزنىڭ ئاجىزلىقىمىزنى بىلىپ، بىزگە يېنىكلىك قىلغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ. بۇ ئاللاھنىڭ رەھمەتلىك ۋە مەغپىرەتلىك ئىكەنلىكىنىڭ دەلىلىدۇر.
• ئەگەر بىز ئىسلاھ بولۇپ، ئاللاھتىن قورقۇپ، ئاياللىرىمىزغا ئادالەتلىك مۇئامىلە قىلساق، ئاللاھ بىزنىڭ ئۆتكەن كەمچىلىكلىرىمىزنى كەچۈرىدۇ. بۇ ئىسلامنىڭ ئىنسانپەرۋەرلىك ۋە رەھمەت دىنى ئىكەنلىكىنى نامايان قىلىدۇ.
• بۇ ئايەت ئائىلە تۇرمۇشىدا ئۆزئارا چۈشىنىش، كەچۈرۈم قىلىش ۋە ئاللاھتىن قورقۇش ئاساسىدا مۇئامىلە قىلىشنىڭ مۇھىملىقىنى ئۆگىتىدۇ.