Niso surasi — Oyat 143

Kalimalarning ma'nolari:

• مُذَبْذَبِينَ — ikkala tomon orasida sarson-sargardon bo‘luvchilar, biror tomonga qaror topa olmaydiganlar.
• بَيْنَ ذَٰلِكَ — imon va kufr o‘rtasida.
• لَا إِلَىٰ هَٰؤُلَاءِ وَلَا إِلَىٰ هَٰؤُلَاءِ — na mo‘minlarga, na kofirlarga mansub bo‘lmagan holda.
• سَبِيلًا — yo‘l, najot yo‘li, hidoyatga eltuvchi yo‘l.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo munofiqlarning holatini bayon qilmoqdaki, ular doimiy ikkilanish va hayronlikda yashaydilar. Ular na mo‘minlar qatoriga qo‘shila oladilar, chunki qalblarida iymon yo‘q, na kofirlar safiga qo‘shila oladilar, chunki tashqi ko‘rinishlari bilan musulmonlardek ko‘rinishga urinadilar. Ularning amallari, so‘zlari va holatlari doimiy tarzda ziddiyatli bo‘lib, bir qarorga kela olmaydilar. Tashqi ko‘rinishlari bilan mo‘minlarga o‘xshab ko‘rinsalar-da, ichki dunyolari va niyatlari kofirlar tomonda bo‘ladi. Shu sababli ular na mo‘minlardan, na kofirlardan hisoblanadilar — ular orada muallaq holda qolganlardir.

Keyin Alloh taolo buyuk bir haqiqatni bayon qiladi: kimni Alloh o‘z iymonidan mahrum qilib, qalbini hidoyatdan yuz o‘girtirgan bo‘lsa, ey Muhammad (s.a.v.), sen hech qachon uning uchun haq yo‘lini topa olmaysan. Chunki hidoyat va zalolat butunlay Allohning irodasi va hukmiga bog‘liqdir. Alloh kimni yo‘ldan ozdirsa, unga hech kim najot yo‘lini ko‘rsata olmaydi, chunki Allohning hukmini o‘zgartiruvchi kuch yo‘q.

Foydalar:

1. Munofiqlik — eng xavfli illatlardan biri bo‘lib, insonni na dunyoda, na oxiratda qutqaruvchi emas. Chunki ular ikki o‘t orasida qolib, doimiy azob va tashvishda yashaydilar.
2. Iymonda sobitqadam bo‘lish va qalbni Allohga bog‘lash — insonni ikkilanish va hayronlikdan qutqaradigan yagona yo‘ldir. Kim Allohga chin dildan iymon keltirsa, uning qalbi mustahkam bo‘ladi.
3. Allohning hukmi ustuvor ekanini bilish — mo‘min kishi o‘z taqdirini Allohga topshiradi va Uning irodasiga rozi bo‘ladi. Bu esa inson qalbini tinchlantiradi va uni har qanday shubha va ikkilanishdan xalos qiladi.
4. Ushbu oyat musulmonlarni o‘z e’tiqodlarida chin bo‘lishga, ikkiyuzlamachilikdan saqlanishga va Allohning yo‘lidan to‘g‘ri yurishga chorlaydi. Chunki Allohning yo‘lidan adashgan kishi uchun hech qanday najot yo‘li yo‘qligi — eng ogohlantiruvchi haqiqatdir.