Niso surasi — Oyat 176

Kalala (kolala) so‘zining ma’nosi:

Kalala — otasi va bolasi bo‘lmagan, ya’ni merosxo‘r sifatida na ota-onasi, na farzandi qolmagan kishi. Bu holatda meros taqsimoti haqida Alohida hukmlar bayon qilinadi.

Tafsir:

Ey Muhammad alayhissalom, sahobalar sizdan kalala (ya’ni na otasi, na bolasi bo‘lmagan kishining) merosi haqida so‘raydilar. Ularga ayting: Allohning O‘zi bu masalada sizlarga hukmni bayon qiladi.

Agar bir kishi vafot etsa va uning na bolasi, na otasi bo‘lsa, lekin uning opa-singili bo‘lsa — u holda o‘sha singiliga (ota-onasi bir yoki otasi bir bo‘lgan singilisiga) merosning yarmi tegadi. Agar singil vafot etsa va uning ham na bolasi, na otasi bo‘lmasa, uning akasi yoki ukasi (ota-onasi bir yoki otasi bir bo‘lgan) uning butun merosini oladi.

Agar vafot etgan kishining ikkita opa-singili bo‘lsa, ularga merosning uchdan ikki qismi tegadi. Agar merosxo‘rlar erkak va ayol aralash aka-uka va opa-singillar bo‘lsa, unda erkak kishiga ikki ayolning ulushicha beriladi.

Alloh taolo sizlarga bu hukmlarni bayon qilmoqdaki, adashib, noto‘g‘ri yo‘lga kirmasligingiz uchun. Alloh har bir narsani biluvchidir — U bandalarining dunyo va oxiratdagi manfaatlarini to‘liq biladi.

Ushbu oyatdan olinadigan saboqlar:

1. Alloh taolo bandalariga rahmli bo‘lib, ularning hayotini osonlashtirish uchun har bir masalada, jumladan meros taqsimotida ham aniq va adolatli hukmlar bayon qilgan.
2. Islom dini meros taqsimotida ham adolatni o‘rnatgan — har bir merosxo‘rning haqqi aniq belgilab berilgan, bu esa oilaviy nizolarning oldini oladi.
3. Ushbu oyat musulmonlarga Allohning ilm-farosi cheksiz ekanini va U har bir bandasining ahvolini bilishini eslatadi, bu esa mo‘minlarda Allohga bo‘lgan ishonchni yanada mustahkamlaydi.
4. Meros taqsimotidagi bu aniq qoidalar islomning hayotning barcha jabhalarini qamrab olgan mukammal tizim ekanini ko‘rsatadi — bu din insonlarning dunyoviy va uxraviy manfaatlarini himoya qiladi.