نساء سۈرىسى — ئايەت 21

1. ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• "ئەفضا" (أَفْضَى): بىر-بىرىگە يېقىنلاشتى، بىر-بىرى بىلەن ئارىلىشتى دېگەن مەنىدە. بۇ يەردە ئەر-خوتۇن ئوتتۇرىسىدىكى جىنسىي مۇناسىۋەتنى كۈچلۈك ئىپادىلەيدىغان كىنايىلىك سۆز.
• "مىساق" (مِيثَاق): ئەھدە، كۈچلۈك ۋەدە، مۇستەھكەم ئەھدە.
• "غەلىز" (غَلِيظ): قويۇق، مۇستەھكەم، كۈچلۈك، مۇستەھكەملىكى چوڭقۇر دېگەن مەنىدە.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئەرلەرگە خىتاب قىلىپ، ئاياللارنىڭ مېھرىنى قايتۇرۇۋېلىشنىڭ قانچىلىك مۇناسىۋەتسىز ئىكەنلىكىنى ئوچۇق بايان قىلىدۇ. ئەي ئەرلەر، سىلەر ئاياللىرىڭلارغا بەرگەن مېھرىنى قانداقمۇ قايتۇرۇۋالىسىلەر؟ ھالبۇكى، سىلەر ئۇلار بىلەن ئەر-خوتۇنلۇق مۇناسىۋىتى ئورناتتىڭلار، بىر-بىرىڭلارنىڭ سىرلىرىنى بىلىپ قالدىڭلار، بىر-بىرىڭلارغا يېقىن بولۇپ، ئارىڭلاردا مېھىر-مۇھەببەت ۋە ئىناقلىق پەيدا بولدى. بۇنداق چوڭقۇر مۇناسىۋەتتىن كېيىن، ئۇلارنىڭ قولىدىكى مالغا كۆز تىكىپ، مېھرىنى قايتۇرۇۋېلىش ناھايىتى رەزىل ۋە قەبىھ بىر ئىشتۇر.

ئۇنىڭ ئۈستىگە، ئاياللار سىلەردىن ئىنتايىن مۇستەھكەم بىر ئەھدە ئالغان. بۇ ئەھدە ئاللاھنىڭ كەلىمىسى ۋە شەرىئىتى بىلەن ئۇلارنى ھەلەل قىلىش، يەنى ئۇلارنى ئاللاھنىڭ ئىسمى ۋە ئۇنىڭ بەلگىلىگەن ھۆكۈملىرى بويىچە ئەر-خوتۇن بولۇش ئارقىلىق ئالغان ئەھەدە. بۇ ئەھدە شۇنچە مۇستەھكەمكى، ئەر كىشى ئايالىنى ياخشىلىق بىلەن تۇتۇش ياكى ياخشىلىق بىلەن قويۇپ بېرىش مەسئۇلىيىتىنى ئۈستىگە ئالغان. شۇڭا، بۇ ئەھدىنى بۇزۇپ، ئايالنىڭ مېھرىنى قايتۇرۇۋېلىش ھەرگىز مۇمكىن ئەمەس.

1. بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئىسلام دىنى ئەر-خوتۇن ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەتنى مۇقەددەس ۋە ئېھتىرامغا لايىق دەپ قارايدۇ. بۇ مۇناسىۋەت پەقەت بىر توختام ئەمەس، بەلكى مېھىر-مۇھەببەت، ئىشەنچ ۋە ئەھدە ئاساسىغا قۇرۇلغان.
• ئاياللارنىڭ ھوقۇقى ئىسلامدا قوغدىلىدۇ. ئۇلارنىڭ مېھرى ئۇلارنىڭ شەخسىي ھوقۇقى بولۇپ، ئەر كىشى ئۇنى زورلۇق ياكى ئالدامچىلىق بىلەن قايتۇرۇۋېلىشقا ھەققى يوق.
• ئىسلام دىنى ئائىلە مۇناسىۋەتلىرىدە ئادالەت، رەھىمدىللىك ۋە ئەخلاقنى تەكىتلەيدۇ. بۇ ئايەت ئەرلەرنى ئاياللىرىغا ياخشى مۇئامىلە قىلىشقا، ئۇلارنىڭ ھوقۇقىنى ھۆرمەت قىلىشقا چاقىرىدۇ.
• ئاللاھ تائالا ئەر-خوتۇن ئوتتۇرىسىدىكى ئەھدىنى "مۇستەھكەم ئەھدە" دەپ سۈپەتلىگەن. بۇ ئەھدىنى بۇزۇش ئاللاھنىڭ ئالدىدا چوڭ گۇناھتۇر. شۇڭا، ھەر بىر مۇسۇلمان ئائىلە مۇناسىۋىتىدە بۇ ئەھدىگە ئەمەل قىلىشى كېرەك.
• بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ ئاياللارغا بولغان ھۆرمىتىنى ۋە ئۇلارنىڭ ھوقۇقىنى قوغداشقا بولغان ئەھمىيىتىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ. بۇ ئىسلام دىنىنىڭ ئىنسانپەرۋەرلىك ۋە ئادالەت پرىنسىپلىرىنى ئەكس ئەتتۈرىدۇ.