سورت نساء — آیت 78

أَيْنَ چې تاسو يئ، مرګ به تاسو ته درسيږي، که څه هم په مضبوطو كلاګانو كې يئ. او كه دوى ته څه ښېګڼه ورسيږي، وايي: دا د الله له طرفه ده. او كه دوى ته څه بدي ورسيږي، وايي: دا ستا (اى محمد!) له وجې ده. ووايه: ټول د الله له طرفه دي. نو د دې خلقو څه شوي دي چې نژدې نه پوهيږي پر هېڅ خبره.

د کلمو معناګانې:

• أَيْنَمَا: په هر ځای کې چې
• يُدْرِككُّمُ: تاسو ته درسيږي، تاسو رالاندې کوي
• بُرُوجٍ: قوي کلاګانې، لوړې ماڼۍ
• مُشَيَّدَةٍ: مضبوطې، لوړې جوړې شوې
• حَسَنَةٌ: ښېګڼه، خوشحالي، برکت
• سَيِّئَةٌ: بدي، مصیبت، تاوان
• يَفْقَهُونَ: پوهيږي، درک کوي

تفسیر:

اى بندګانو! پوه شئ چې مرګ هغه حقیقت دی چې له هېڅ چا نه تښتېدونکی نه دی. په هر ځای کې چې تاسو يئ، که په لوړو او مضبوطو کلاګانو کې هم اوسئ، مرګ به تاسو ته درسيږي. دا د الله جل جلاله په قدرت کې دی چې د مرګ فرښته به تاسو رالاندې کړي، که څه هم تاسو داسې ځایونو کې پټ شوي يئ چې دښمنانو ته د لاسرسي وړ نه دي. نو د جګړې نه تېښته او د کورونو پټول د مرګ نه ژغورنه نه شي کولای.

بیا الله تعالی د منافقانو د بې ادبۍ او ناپوهۍ خبره کوي چې کله به دوی ته څه ښېګڼه او خوشحالي رسېدله، لکه برکت، فتح یا ښه فصل، نو ویل به یې چې دا د الله له طرفه ده او د الله فضل دی. خو کله به چې دوی ته څه بدي رسېدله، لکه بې وخته باران، مصیبت یا په جګړه کې ماتې، نو د رسول الله صلی الله علیه وسلم په اړه به یې بدګومانه کول او ویل به یې چې دا بدي ستا د بدبختۍ له وجې راغلې ده. دوی به د رسول الله صلی الله علیه وسلم راتګ د خپلو مصیبتونو سبب ګاڼه.

الله تعالی د دوی د دې ناسمې خبرې په رد کې وايي: اى محمد صلی الله علیه وسلم! دوى ته ووايه چې ټول څه، که ښه وي که بد، د الله تعالی له طرفه دي. ښېګڼه د الله فضل او رحمت دی، او بدي هم د الله په قضا او قدر سره راځي. دا چې دوى ښېګڼه الله ته منسوبوي او بدي تا ته، دا د دوى ناپوهي او کم عقلې ده. الله تعالی بیا د دوى په اړه فرمایي: نو د دې خلقو څه شوي دي چې نژدې نه پوهيږي پر هېڅ خبره؟ یعنې دوى دومره ناپوهه دي چې ساده خبره هم نه شي پوهېدلای، ځکه چې د دوى زړونه له نفاق او کینې ډک دي.

اى مسلمانانو! په دې آیت کې زموږ لپاره لوی درس دی چې باید په هر حالت کې د الله تعالی پر قضا او قدر راضي واوسو. ښه حالت که وي، نو شکر وباسو، او بد حالت که وي، نو صبر وکړو. دا چې ځینې خلک خپلې مصیبتونه د نورو خلکو په غاړه اچوي، دا د ایمان د کمزورتیا نښه ده. مؤمن هغه څوک دی چې په ټولو حالاتو کې الله تعالی ته رجوع کوي او پوهېږي چې هر څه د الله له طرفه دي. الله تعالی موږ ته داسې پوهه او بصیرت راکړي چې د دې نړۍ په مصیبتونو کې له صبر او رضا پرته بل څه ونه ګڼو، ځکه چې آخرت زموږ اصلي کور دی او هلته به موږ ته د خپلو اعمالو بدله درکول کېږي.