Сураи Ан-Ниса — Оят 78

1. Маънои калимаҳои душворфаҳм:

• أَيْنَمَا تَكُونُوا — Ҳар ҷое ки бошед.
• يُدْرِككُّمُ الْمَوْتُ — Марг шуморо фаро мегирад ва ба шумо мерасад.
• بُرُوجٍ مُّشَيَّدَةٍ — Қалъаҳои баланду устувор ва истеҳкомҳои маҳкам.
• حَسَنَةٌ — Неъмат ва хушӣ, монанди фарзанд, ризқи фаровон ва ғалаба.
• سَيِّئَةٌ — Бадӣ ва ногуворӣ, монанди қаҳтӣ, беморӣ ва шикаст.
• يَفْقَهُونَ — Мефаҳманд, дарк мекунанд.
• حَدِيثًا — Сухан, гуфтор, паём.

1. Тафсири оят:

Худованди Мутаъол дар ин оят ба ҳамаи мардум, бахусус ба мунофиқон, хабар медиҳад, ки марг ҳар ҷо ки бошед, шуморо пайдо мекунад ва фаро мегирад. Ҳатто агар дар қалъаҳои баланду маҳкам ва истеҳкомҳои нодир пинҳон шавед, аҷал шуморо дарёфт мекунад. Ҳеҷ паноҳгоҳе аз қазои Худо наҷот намедиҳад ва ҳеҷ ҳисоре маргро аз шумо дур намесозад.

Сипас Худованд ҳолати мунофиқонро тасвир мекунад: ҳар гоҳ ба онҳо неъмате расад — монанди ризқи фаровон, фарзанди солеҳ ё ғалаба дар ҷанг — мегӯянд: «Ин аз ҷониби Худост». Аммо ҳар гоҳ ба онҳо ногуворӣ ва бадӣ расад — монанди қаҳтӣ, беморӣ ё шикаст — мегӯянд: «Ин аз ҷониби ту, эй Муҳаммад!» ва онро ба шум ва бадбахтии Паёмбар (с) нисбат медиҳанд. Ин гуфтори онҳо нишонаи ҷаҳолат ва нофаҳмии онҳост.

Худованд ба Паёмбари Худ (с) фармон медиҳад, ки ба онҳо бигӯяд: «Ҳама — ҳам неъмат ва ҳам ногуворӣ — аз ҷониби Худост, бо қазо ва қадари Ӯ». Ҳеҷ чиз берун аз иродаи Худо рӯй намедиҳад ва ҳама чиз ба қалами тақдир навишта шудааст. Он гоҳ Худованд онҳоро сарзаниш мекунад ва мефармояд: «Ин мардумро чӣ шудааст, ки ҳеҷ суханеро намефаҳманд?» Яъне, онҳо намехоҳанд ҳақиқатро дарк кунанд ва аз фаҳмидани сухани Худо ва Паёмбари Ӯ ғофиланд.

1. Фоидаҳои ин оят:

• Ҳақиқати марг: Марг ҳар инсонро дар ҳар ҷо ва ҳар ҳолат фаро мегирад ва ҳеҷ паноҳгоҳе аз он наҷот намедиҳад. Ин боиси он мешавад, ки инсон ҳамеша ба ёди аҷал бошад ва барои охират омодагӣ бинад.
• Тавҳид дар қазо ва қадар: Ҳамаи неъматҳо ва ногувориҳо аз ҷониби Худост ва ба қазою қадари Ӯ вобастаанд. Ин боиси оромиши дил ва таваккул ба Худо мегардад.
• Тарки хурофот: Нисбат додани бадиҳо ба шахсони муайян ё ба рӯзҳо ва моҳҳо — монанди он ки мунофиқон ба Паёмбар (с) мегуфтанд — кори ҷоҳилона аст ва бояд аз он парҳез кард.
• Даъват ба андеша ва фаҳмиш: Худованд инсонҳоро ба тафаккур ва дарки сухани ҳақ даъват мекунад, то аз ҷаҳолат ва нофаҳмӣ раҳо шаванд.
• Ҳикмати Худо: Дар ҳар неъмат ва ногуворӣ ҳикматест, ки банда ҳамеша намедонад; вале бояд бовар дошта бошад, ки ҳама аз ҷониби Худои Ҳаким аст.

Ин оят моро ба сӯи имон ба қазо ва қадар, таваккул ба Худо, тарки хурофот ва андешаи дуруст дар бораи ҳодисаҳои ҳаёт ҳидоят мекунад.