Ан-Ниса сүресі — Аят 78

1. Қиын сөздердің мағынасы:

• ﴿أَيْنَمَا تَكُونُوا﴾ — қайда болсаңыздар да.
• ﴿يُدْرِككُّمُ﴾ — жетеді, қуып жетеді.
• ﴿بُرُوجٍ﴾ — бекіністер, қамалдар, мұнаралар.
• ﴿مُّشَيَّدَةٍ﴾ — биік, берік, мықты етіп салынған.
• ﴿حَسَنَةٌ﴾ — жақсылық, игілік, қуанышты жағдай.
• ﴿سَيِّئَةٌ﴾ — жамандық, қиындық, ауыртпалық.
• ﴿يَفْقَهُونَ﴾ — түсінеді, ұғады.
• ﴿حَدِيثًا﴾ — сөзді, әңгімені, айтылған хабарды.

1. Аяттың тәпсірі:

Қай жерде болсаңыздар да, өлім сізді табады. Тіпті биік, берік бекіністерде, қамалдарда болсаңыздар да, өлімнен қашып құтыла алмайсыздар. Себебі әркімнің өмірінің мерзімі белгіленген, ол жеткенде ешбір қорған оны тоқтата алмайды.

Бұл аяттағы екінші бөлік екіжүзділердің (мұнафықтардың) қылығын әшкерелейді. Оларға бір жақсылық — бала, молшылық, жеңіс сияқты игілік келсе, «бұл Аллаһ тарапынан» дейді. Ал бір қиындық — жоқшылық, ауру, жеңіліс сияқты ауыртпалық келсе, оны Мұхаммед пайғамбарға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) теліп, «бұл сенің кесіріңнен, сенің жолыңның сәтсіздігінен» дейді. Олар бұны надандықтан және ырымшылдықтан айтады.

Аллаһ Тағала пайғамбарға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деп бұйырады: «Айт: жақсылық та, жамандық та — бәрі Аллаһ тарапынан». Яғни бәрі Аллаһтың қадары мен тағдыры бойынша болады. Содан кейін Аллаһ олардың түсіну қабілетінің нашарлығын әшкерелеп: «Бұл адамдарға не болды, айтылған сөзді түсінуге тіпті жуықтамайды?» — дейді.

1. Осы аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Өлімнің уақыты Аллаһтың қолында екенін білу — адамды Аллаһқа тәуекел етуге, Оған сенуге жетелейді. Қандай берік қорған да өлімнен сақтай алмайды, сондықтан тек Аллаһқа ғана сену керек.
• Өмірдегі жақсылық та, жамандық та — бәрі Аллаһтың қадарымен болады. Мұны түсінген адам қиындық кезінде басқаларды кінәламайды, сабыр етеді.
• Пайғамбарға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) қиындықты телу — үлкен қате. Ол — Аллаһтың елшісі, оған құрмет көрсету әрбір мұсылманның парызы.
• Адамдардың Аллаһтың сөзін түсінбеуі — рухани соқырлықтың белгісі. Сондықтан Құранды оқып, оның мағынасын терең түсінуге ұмтылу керек.
• Ислам діні адамды ырымшылдықтан, надандықтан арылтып, шынайы сенімге, Аллаһтың қадарына разы болуға шақырады. Бұл — жүректі тыныштандыратын, өмірді жеңілдететін ұлы қағида.