نساء سۈرىسى — ئايەت 83

1) ئاساسلىق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• أَذَاعُوا بِهِ: ئۇنى تارقىتىۋەتتى، ھەممە يەرگە يېيىتتى.
• أُولِي الْأَمْرِ: ئىش ئىگىلىرى، يەنى ئەمر-پەرمان ئىگىلىرى، دۆلەت ۋە جەمئىيەت ئىشلىرىنى باشقۇرىدىغان ئەھلى ئىلم ۋە ئەقىل ئىگىلىرى.
• يَسْتَنبِطُونَهُ: ئۇنى تەپسىلىي تەھلىل قىلىپ، مەنىسىنى چوڭقۇر ئويلىنىپ چىقىرىدىغانلار، يەنى ئىلم ئەھلى.
• فَضْلُ اللَّهِ: ئاللاھنىڭ ئاتا قىلغان مەرھەمىتى ۋە ياخشىلىقى.
• رَحْمَتُهُ: ئاللاھنىڭ رەھمىتى، يەنى ئىسلام ۋە قۇرئان كەرىم.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت مۇناپىقلارنىڭ ۋە ئىمانى قەلبىگە مۇستەھكەم ئورنىمىغان كىشىلەرنىڭ خاتا قىلمىشىنى بايان قىلىدۇ. ئۇلار مۇسۇلمانلارغا ئالاقىدار بىرەر خەۋەر ئاڭلىسا — مەيلى بىخەتەرلىك ۋە غەلىبە خەۋىرى بولسۇن، مەيلى قورقۇنچ ۋە مەغلۇبىيەت خەۋىرى بولسۇن — ئۇنى دەرھال ھەممە يەرگە تارقىتىۋېتىدۇ. ھالبۇكى، ئەگەر ئۇلار بۇ خەۋەرنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا ۋە ئارىلىرىدىكى ئىش ئىگىلىرىگە، يەنى ئەھلى ئىلم ۋە ئەقىللىق كىشىلەرگە يەتكۈزۈپ، ئۇلارنىڭ پىكرىنى ئالسا، ئۇ خەۋەرنىڭ قانداق مۇئامىلە قىلىشقا تېگىشلىك ئىكەنلىكىنى، قايسىنى تارقىتىش، قايسىنى يوشۇرۇش كېرەكلىكىنى ئۇلار بىلەتتى. ئاللاھ تائالا مۇئمىنلەرگە ئىسلام ۋە قۇرئان ئارقىلىق مەرھەمەت قىلمىغان بولسا، ئۇلارمۇ شەيتاننىڭ ۋەسۋەسىسىگە ئەگىشىپ كېتىشتى، پەقەت ئازغىنىلا ھىدايەت تاپقان ئىدى.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• خەۋەرنى تەكشۈرۈپ تارقىتىش: ھەرقانداق خەۋەرنى ئاڭلاپلا تارقىتىۋەتمەي، ئۇنى ئىلم ئەھلى ۋە مەسئۇل كىشىلەرگە يەتكۈزۈپ، ئۇلارنىڭ يېتەكچىلىكىدە مۇئامىلە قىلىش كېرەك. بۇ ئىجتىمائىي تەرتىپنى ساقلاش ۋە ئىختىلاپنىڭ ئالدىنى ئېلىشنىڭ مۇھىم ئامىلىدۇر.
• ئىلم ۋە ئەقىلنىڭ قىممىتى: ئىسلام دىنى ئىلم ۋە ئەقىلگە ئىنتايىن يۇقىرى باھا بېرىدۇ. ئىلم ئەھلى جەمئىيەتنىڭ يېتەكچىسى بولۇشى كېرەك.
• ئاللاھنىڭ مەرھەمىتى: ئاللاھنىڭ ئىسلام ۋە قۇرئان ئارقىلىق بەرگەن مەرھەمىتى بولمىسا، ئىنسان شەيتاننىڭ يولىغا كىرىپ كېتىشى مۇمكىن. شۇڭا بۇ نېمەتنىڭ قەدرىنى بىلىش ۋە شۈكۈر قىلىش لازىم.
• ئىجتىمائىي مەسئۇلىيەت: ھەر بىر مۇسۇلمان جەمئىيەت ئىشلىرىدا مەسئۇلىيەتچان بولۇشى، خەۋەرلەرنى توغرا يول بىلەن يەتكۈزۈشى كېرەك. بۇ ئىسلام جەمئىيىتىنىڭ تىنچلىقى ۋە بىرلىكىنى ساقلاشقا ياردەم بېرىدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئىسلام دىنى بىزنى ئەقىللىق، ئىلملىك ۋە مەسئۇلىيەتچان بولۇشقا چاقىرىدۇ. ئاللاھنىڭ بىزگە ئاتا قىلغان ئىسلام ۋە قۇرئان نېمىتى ئەڭ ئۇلۇغ نېمەتتۇر. بىز بۇ نېمەتنىڭ قەدرىنى بىلىپ، شۈكۈر قىلىشىمىز ۋە ئۇنىڭ يېتەكچىلىكىدە ياشىشىمىز كېرەك.