نساء سۈرىسى — ئايەت 84

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• فَقَاتِلْ: ئۇرۇش قىلغىن، جىھاد قىلغىن.
• فِي سَبِيلِ اللَّهِ: ئاللاھنىڭ يولىدا، يەنى ئاللاھنىڭ كەلىمىسى ئۈستۈن بولۇشى ئۈچۈن.
• لَا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَ: سەن پەقەت ئۆزۈڭگىلا مەسئۇل بولىسەن، باشقىلارنىڭ ئەمەلى ئۈچۈن سورالمايسەن.
• وَحَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ: مۆئمىنلەرنى جىھادقا قىزغىنلاندۇرغىن، رىغبەتلەندۈرگىن.
• عَسَى: شايەت، ئۈمىدكى، بەلكىم.
• يَكُفَّ بَأْسَ: كاپىرلارنىڭ كۈچ-قۇدرىتىنى، ئۇرۇش-جېدىلىنى توسىسۇن، بىكار قىلسۇن.
• بَأْسًا: كۈچ-قۇدرەت، جېدەل، ئازاب.
• تَنكِيلًا: قاتتىق جازا، ئەزەلدىن ئەبەدگىچە ئىبرەت ئالىدىغان جازا.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى پەيغەمبەر! ئاللاھنىڭ كەلىمىسى ئۈستۈن بولۇشى ئۈچۈن جىھاد قىلغىن. سەن پەقەت ئۆزۈڭگىلا مەسئۇل بولىسەن، باشقىلارنىڭ جىھادقا چىقماسلىقى ئۈچۈن سورالمايسەن ۋە مەجبۇرلانمايسەن. مۆئمىنلەرنى جىھادقا قىزغىنلاندۇرۇپ، ئۇلارنىڭ قەلبىگە جىھاد مۇھەببىتىنى سالغىن. شايەت ئاللاھ سىلەرنىڭ جىھادىڭلار بىلەن كاپىرلارنىڭ كۈچ-قۇدرىتىنى توسىدۇ. ئاللاھنىڭ كۈچ-قۇدرىتى كاپىرلارنىڭ كۈچىدىن ئەڭ قاتتىق، ئۇلارغا بېرىدىغان جازاسىمۇ ئەڭ قاتتىقتۇر.

بۇ ئايەت ئۇھۇد ئۇرۇشىدىن كېيىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئەبۇ سۇفيان بىلەن بەدرى سۇغرا ئۇرۇشى ئۈچۈن ۋەدە قىلغان ۋاقىتتا نازىل بولغان. ۋەدە ۋاقتى كەلگەندە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام كىشىلەرنى چىقىشقا چاقىرغان، ئەمما بەزىلەر بۇنى ياقتۇرمىغان. شۇ ۋاقىتتا ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتنى نازىل قىلىپ: ئى پەيغەمبەر! مۇشرىكلار بىلەن ئۇرۇش قىلغىن، مەككىدىكى ئاجىز مۇسۇلمانلارغا ياردەم قىلغىن، گەرچە يالغۇز قالساڭمۇ، چۈنكى سەن غەلىبە قىلىشقا ۋەدە قىلىنغانسەن، دېگەن. مۆئمىنلەرنى جىھادقا قىزغىنلاندۇرغىن. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام يەتمىش ئاتلىق بىلەن چىققان، ئاللاھ ئۇلارغا ئۇرۇشنىڭ ھاجىتىنى قالدۇرمىغان. ئاللاھ تائالا: شايەت ئاللاھ كاپىرلارنىڭ كۈچ-قۇدرىتىنى توسىدۇ، دېگەن. ئەبۇ سۇفيان ئۇ يىلى بەدرى سۇغراغا چىقمىغانلىقى ئۈچۈن ئۇرۇش بىكار بولغان. ئاللاھنىڭ كۈچ-قۇدرىتى قۇرەيشتىن ئەڭ قاتتىق، ئۇلارغا بېرىدىغان جازاسىمۇ ئەڭ قاتتىقتۇر. بۇ ئايەت پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا ئەگەشمىگەنلەرگە ئەيىبلەش ۋە تەھدىتتۇر.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلىش ھەر بىر مۇسۇلماننىڭ ئۆزىگە يۈكلەنگەن مەسئۇلىيەتتۇر، ھەر كىشى ئۆز ئەمەلى ئۈچۈن جاۋابكار.
• مۆئمىنلەرنى ياخشى ئىشقا قىزغىنلاندۇرۇش، ئۇلارنىڭ قەلبىنى ئىمان ۋە جىھادقا يېقىنلاشتۇرۇش پەيغەمبەرلەرنىڭ سۈننىتىدۇر.
• ئاللاھ تائالا مۆئمىنلەرگە ياردەم قىلىشقا ۋە دۈشمەنلەرنىڭ كۈچىنى توسۇشقا قادىردۇر، ئۇنىڭ كۈچ-قۇدرىتى ھەممىدىن ئۈستۈندۇر.
• ئاللاھنىڭ جازاسى قاتتىق ۋە ئىبرەتلىكتۇر، بۇ ئىمانسىزلارنىڭ ئاقىبىتىدىن ئەسكەرتىشتۇر.
• بۇ ئايەت مۇسۇلمانلارنى ئاللاھنىڭ ياردىمىگە ئۈمىد باغلاشقا، جىھاد ۋە دەۋەتتە چىداملىق بولۇشقا تەرغىب قىلىدۇ.
• ئىسلام دىنى ئادالەت، ياردەم ۋە ئىتتىپاقلىق دىنىدۇر، ئۇنىڭ ھەر بىر ھۆكمىدە مۆئمىنلەر ئۈچۈن رەھمەت ۋە ھىدايەت بار.