Zuxruf surasi — Oyat 13

Kalimalarning ma'nolari:

• لِتَسْتَوُوا – o‘rnashishingiz, qaror topishingiz uchun.
• ظُهُورِهِ – uning (ya'ni, minadigan hayvon yoki vositaning) ustki qismi, orqasi.
• سَخَّرَ – bo‘ysundirdi, xizmatga yaroqli qildi, yumshoq qilib berdi.
• مُقْرِنِينَ – uni to‘liq egallashga, o‘z ixtiyorimizga bo‘ysundirishga qodir bo‘lganlar.

Tafsir:

Alloh taolo sizlarga shunday minadigan vositalarni (hayvonlar, kemalar va boshqa transport turlarini) yaratdiki, ularning ustiga chiqib, o‘rnashib olasiz. Bu ne’matning asosiy hikmati shundaki, siz ularning ustida barqaror o‘tirib, Rabbingizning buyuk ne’matini eslaysiz. Qachonki ularning ustiga chiqib, safaringizni boshlaganingizda, Allohning sizga bo‘lgan marhamatini yodingizga keltirasiz va shunday deysiz: «Bu vositalarni bizga bo‘ysundirgan, ularni bizning ixtiyorimizga bergan Zot (Alloh) har qanday nuqsondan pokdir. Agar Allohning inoyati bo‘lmasa, biz ularni hech qachon o‘z hukmimizga ola olmas edik, ularni boshqarishga qodir bo‘lmas edik». Bu iqror bilan banda o‘z ojizligini va Allohning qudrati hamda rahmati kengligini tan oladi. Shuningdek, bu zikr orqali inson Allohning yana bir buyuk ne’matini – oxiratga qaytishini ham eslaydi: «Albatta, biz Robbimizga qaytuvchimiz». Demak, bu dunyodagi har bir ne’mat – bu dunyoning o‘tkinchiligini va asl yurtimiz oxirat ekanini eslatuvchi bir belgidir.

Foydalar:

1. Ushbu oyat insonni har qanday ne’matni ko‘rganida, ayniqsa minadigan vositalardan foydalanganda, Allohning buyukligini eslashga va Unga shukr qilishga o‘rgatadi. Bu esa qalbni Allohga bog‘laydi va kibr-u havodan tozalaydi.
2. Inson o‘z kuchi va imkoniyatlari cheklanganligini, har qanday muvaffaqiyat ortida Allohning inoyati borligini anglab, kamtarin bo‘ladi va faqat Unga suyanadi.
3. Bu oyat moddiy ne’matlardan foydalanishda ham ma’naviy zavq topishni, ya'ni har bir ishni ibodatga aylantirishni o‘rgatadi. Chunki zikr va shukr bilan birga qilingan har bir harakat savobga aylanadi.
4. Oxiratga qaytishni eslash insonni dunyoga berilib ketishdan saqlaydi va uni solih amallar qilishga undaydi. Bu esa mo‘minning hayotini ma’no va maqsad bilan boyitadi.