Аз-Зухруф сүрөсү — Аят 22

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• بَلْ (бал): «Жок, андай эмес» деген мааниде — мурунку айтылган пикирди четке кагуу үчүн келген сөз.
• أُمَّةٍ (үммөт): Бул жерде «жумак», «жол», «дин», «мазхаб» деген маанилерди билдирет.
• آثَارِهِم (аасаарихим): «Алардын изи», «алардын арты», «алар калтырган жол» дегенди түшүндүрөт.
• مُّهْتَدُونَ (мухтадуун): «Туура жол тапкандар», «хидаят тапкандар» деген мааниде.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта каапырлардын ыйман келтирбей туруп, өздөрүнүн жолун актоо үчүн айткан шылтоосун баяндайт. Алар: «Биз ата-бабаларыбызды белгилүү бир динде, белгилүү бир жолдо таптык. Биз да алардын артынан ээрчип, алардын жолун улантып баратабыз, ошондуктан биз туура жолдобуз» — деп айтышты. Башкача айтканда, алар өздөрүнүн ата-бабаларынын жолун эч кандай далилсиз, акыл-ойго салбастан эле туура деп эсептешти. Алардын ата-бабалары буттарга сыйынган, Аллахка шерик кошкон адамдар болчу. Бирок алар муну ойлонуштурбастан, «ата-бабабыз ушундай кылган, демек бул туура» деп ээрчий беришти. Алардын бул иши — жөн гана соок-соок ээрчүү, акылсыз ата-бабаларды тууроо. Аларда өздөрүнүн жолунун туура экенин далилдей турган эч кандай негиз жок эле.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Акыл-ойду колдонууга чакыруу: Ислам адамды сокур тууроого эмес, акыл-ойду иштетип, ойлонууга чакырат. Ата-бабалардын жолу туура болсо, аны ээрчүү жакшы; бирок туура эмес болсо, ага ээрчүү адамды адашууга алып барат.
• Динде далилдүү болуу: Ар бир адам өз ишенимин акыл-ой жана далил менен бекемдеши керек. «Атам ушундай кылган» деген жөн гана шылтоо боло албайт.
• Исламдын туура жол экендиги: Ислам — акыл-ойго, далилге жана таза табиятка шайкеш келген дин. Ал адамды адашуудан куткарып, туура жолго салат.
• Ата-бабаларды сыйлоо менен чектелбей, чындыкты издөө: Ислам ата-бабаларды урматтоону үйрөтөт, бирок чындык ачылганда ага моюн сунуу керектигин да эскертет. Чындыкка каршы келген салт-санааны таштап, туура жолду кармоо — акылдуулуктун белгиси.
• Курандын туура жол көрсөтүүчү китеп экендиги: Куран адамдарды ойлонууга, акыйкатты табууга жана туура жолго түшүүгө багыттайт. Ал — ыймандуулар үчүн хидаят жана нур.