زخرف سۈرىسى — ئايەت 53

1. ئاساسلىق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• فَلَوْلَا: «ھەل يوقمۇ؟»، «نېمىشقا...؟» مەنىسىدە، بىر ئىشنىڭ بولمىغانلىقىدىن ھەيرانلىق ۋە ئۇنى تەلەپ قىلىش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ.
• أَسْوِرَةٌ: «بىلەزىكلەر» ياكى «ئالتۇن بىلەزىكلەر» دېگەن مەنىدە. بۇ يەردە ئالتۇندىن ياسالغان بىلەزىكلەر كۆزدە تۇتۇلىدۇ.
• مُقْتَرِنِينَ: «بىر-بىرىگە ئەگىشىپ كەلگەن»، «قاتار-قاتار بولۇپ كەلگەن» دېگەن مەنىدە.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمىنىڭ مۇسا ئەلەيھىسسالامغا قارشى قىلغان تەكەببۇرلۇقى ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىكىنى ئىنكار قىلىش ئۈچۈن ئوتتۇرىغا قويغان باھانىلىرىنى بايان قىلىدۇ. ئۇلار: «ئەگەر مۇسا ھەقىقەتەن ئاللاھ تەرىپىدىن ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەر بولسا، ئۇنداقتا نېمىشقا ئاللاھ ئۇنىڭغا ئالتۇندىن ياسالغان بىلەزىكلەرنى ئاتا قىلمىدى؟ ياكى نېمىشقا ئۇنىڭغا ئەگىشىپ كېلىدىغان، ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىكىگە گۇۋاھلىق بېرىدىغان پەرىشتىلەر قاتار-قاتار بولۇپ كەلمىدى؟» دەپ سورىدى.

ئۇلارنىڭ بۇ تەلىپى ئەسلىدە ئىمانسىزلىق ۋە تەكەببۇرلۇقتىن كېلىپ چىققان ئاساسسىز باھانە ئىدى. چۈنكى ئۇلارنىڭ ئادەتلىرىدە، بىر كىشىنى مەنزىل-دەرىجىگە كۆتۈرۈش ياكى ئۇنىڭغا ھۆرمەت بىلدۈرۈش ئۈچۈن ئۇنىڭغا ئالتۇن بىلەزىك كىيدۈرۈش ياكى ئالتۇن ئەلىق تاقاش ئادەت بولغان. شۇڭا ئۇلار مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ پەيغەمبەرلىكىنى ئىنكار قىلىش ئۈچۈن، ئۆزلىرىنىڭ دۇنيەۋى ئۆلچەملىرىنى ئاساس قىلىپ، «ئەگەر ئۇ ھەقىقەتەن پەيغەمبەر بولسا، ئۇنىڭغا ئالتۇن بىلەزىكلەر ئاتا قىلىنارمىدى ياكى پەرىشتىلەر ئەگىشىپ كەلمەرمىدى؟» دەپ باھانە كۆرسەتتى.

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئۇلارنىڭ بۇ خاتا ئۆلچەم ۋە ئاساسسىز تەلەپلىرىنى رەددىيە بېرىدۇ. پەيغەمبەرلىك دۇنيەۋى زىننەت-بۇيۇملار ياكى ماددىي ئالامەتلەر بىلەن ئىسپاتلانمايدۇ. پەيغەمبەرنىڭ ھەقىقىي ئالامىتى ئۇنىڭ ئەخلاقى، ئەمەلىيىتى ۋە ئاللاھ تەرىپىدىن كەلتۈرگەن ئايەت-مۆجىزىلىرىدۇر. مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئەڭ چوڭ مۆجىزىلىرى — ئەسا ھەسىسىنىڭ يىلانغا ئايلىنىشى، قولىنىڭ ئاپئاق بولۇپ چىقىشى ۋە دېڭىزنىڭ يېرىلىشى قاتارلىقلار — ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىكىنى ئىسپاتلايدىغان ئېنىق دەلىللەر ئىدى. ئەمما پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمى تەكەببۇرلۇق ۋە ھەسەتچىلىك سەۋەبىدىن بۇ مۆجىزىلەرنى كۆرۈپ تۇرۇپمۇ ئىمان ئېيتىشتىن باش تارتىپ، يەنە تۈرلۈك باھانىلەرنى ئىزدەپ، ھەقىقەتنى ئىنكار قىلىشقا ئۇرۇندى.

بۇ ئايەتتىن ئىبرەت شۇكى، ئىمان ۋە پەيغەمبەرلىكنى قوبۇل قىلىش ئۈچۈن ماددىي ئالامەتلەرنى ياكى دۇنيەۋى ئۆلچەملەرنى ئاساس قىلىش توغرا ئەمەس. ھەقىقەتنى ئىزدىگەن كىشى ئەقىل ۋە ئىلمىي دەلىللەرگە قاراپ، ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى چۈشىنىشكە تىرىشىشى كېرەك. ئاللاھ تائالا ھەر بىر ئىنساننى ھىدايەتكە چاقىرىدۇ، ئەمما كىمكى تەكەببۇرلۇق قىلىپ ھەقىقەتنى ئىنكار قىلسا، ئۇ ئۆزىنىڭ خاتالىقىدىن زىيان تارتىدۇ. پەيغەمبەرلەرنىڭ كەلتۈرگەن دىنى ئىنسانلارنىڭ دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە بەخت-سائادەتكە ئېرىشىشى ئۈچۈن ئەڭ توغرا يولنى كۆرسىتىدۇ. شۇڭا ھەر بىر ئادەم قەلبىنى ئاچقۇچ، ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئويلىنىپ، ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىشقا تەييارلىق قىلىشى كېرەك.