Zuxruf surasi — Oyat 53

Kalimalarning ma'nolari:

• Asvira (أسْوِرَة): bilakuzuklar, qo‘l bog‘lar. Bu so‘z “sivor” (bilakuzuk) so‘zining ko‘pligi bo‘lib, o‘sha davrda podshohlar va ulug‘ kishilarni sharaflash uchun ularga taqiladigan oltin bilakuzuklarni anglatadi.
• Muqtarinin (مُقْتَرِنِينَ): bir-biriga bog‘langan, ketma-ket kelgan, juft-juft holda ergashgan ma’nosini bildiradi.

Tafsir:

Bu oyatda Fir’avn va uning atrofidagi zodagonlarning Muso alayhissalomga nisbatan masxaraomuz va kibrli munosabati bayon qilinmoqda. Ular shunday deyishdi: “Agar Muso haqiqatan ham Robbining elchisi bo‘lsa, nega unga oltin bilakuzuklar tashlanmadi (ya’ni, unga podshohlarga xos ziynat berilmadi)? Yoki nega u bilan birga farishtalar ketma-ket kelib, uning rostgo‘yligiga guvohlik bermadilar?”

Ular o‘zlarining nodonona o‘lchovlari bilan payg‘ambarlikni mol-dunyo va ko‘zga ko‘ringan alomatlar bilan o‘lchamoqchi bo‘lishdi. Ular Musoning qo‘lida mo‘jiza sifatida paydo bo‘lgan aso va oq qo‘lni ko‘rdilar, ammo bu ilohiy mo‘jizalarni inkor etib, o‘zlari o‘ylagan dunyoviy belgilarni talab qildilar. Ular payg‘ambarlik haqiqatini anglash o‘rniga, o‘zlarining bema’ni va yuzaki mezonlarini o‘rtaga tashladilar. Bu ularning haqdan yuz o‘girishlari va Musoga bo‘lgan hasad hamda dushmanliklarining ifodasi edi.

Alloh taolo ularning bu so‘zlarini zikr qilib, ularning nodonligi va o‘jarligini fosh etadi. Chunki payg‘ambarlikning haqiqiy alomati oltin taqinchoqlar yoki farishtalarning hamrohligi emas, balki Alloh tomonidan berilgan mo‘jizalar va haqqoniy da’vatdir.

Foydalar:

1. Payg‘ambarlik va haqiqatning o‘lchovi mol-dunyo, boylik yoki tashqi ko‘rinish emas, balki Allohning hujjati va mo‘jizalaridir. Inson zohiriy ko‘rinishga emas, botiniy haqiqatga qarashi lozim.
2. Kibr va takabburlik insonni haqni ko‘rishdan qiladi. Fir’avn va uning atrofidagilar o‘zlarini yuqori tutib, Musoning da’vatini masxara qilishdi, natijada halokatga uchradilar.
3. Bu oyat musulmonlarga sabr va ishonchni o‘rgatadi: haq yo‘lda bo‘lgan kishi, garchi odamlar uni masxara qilsalar ham, o‘z da’vatida sobit qadam bo‘lishi kerak. Allohning yordami haqiqat egasiga albatta keladi.
4. Odamlarning ayrimlari haqni tan olish uchun g‘ayritabiiy yoki dunyoviy alomatlarni talab qiladilar. Ammo mo‘min kishi Allohning hikmatiga ishonib, Uning tanlagan yo‘lini qabul qiladi va o‘z aqli bilan o‘lchab, haqni inkor etmaydi.
5. Bu oyatda Alloh taolo Muso alayhissalomning haqqoniyligini va Fir’avnning da’volarining batilligini ochiq-oydin bayon qilgan. Bu esa Qur’onning mo‘jizakorligi va uning har bir davr uchun ibrat ekanini ko‘rsatadi.