سوره جاثیه — آیه 16

معانی کلمات:

• الْحُكْمَ: قضاوت و داوری میان مردم، یا حکمت و فهم عمیق در دین.
• الطَّيِّبَاتِ: روزیهای پاک و حلال و لذیذ، مانند منّ و سلوی (غذای آسمانی).
• الْعَالَمِينَ: جهانیانِ زمان خودشان، نه تمام انسانهای همه اعصار.

تفسیر آیه:

به یقین، ما به بنیاسرائیل (فرزندان یعقوب علیهالسلام) نعمتهای بزرگی عطا کردیم: کتاب آسمانی تورات را به آنان دادیم که راهنمای زندگیشان باشد؛ و قدرت داوری و فصل خطاب میان مردم را به آنان بخشیدیم تا بر اساس احکام الهی قضاوت کنند؛ و نبوت را در میان آنان قرار دادیم، به گونهای که بیشتر پیامبران از نسل ابراهیم علیهالسلام از میان ایشان برانگیخته شدند. همچنین از روزیهای پاکیزه و حلال، مانند منّ و سلوی و دیگر نعمتهای زمینی، به آنان روزی دادیم و آنان را بر جهانیانِ زمان خودشان برتری بخشیدیم؛ زیرا در آن دوران، آنان حاملان شریعت و هدایت الهی بودند و هیچ امتی در آن زمان به پایه آنان نمیرسید.

فواید و پیامهای آیه:

1. فضل و کرم الهی: خداوند به هر قومی که شایسته باشد، نعمتهای فراوان میدهد؛ این نشانه لطف بیپایان اوست و ما را به شکرگزاری دعوت میکند.
2. ارزش علم و حکمت: عطای کتاب و حکمت، بالاترین نعمت الهی است؛ پس باید برای کسب علم و فهم دین تلاش کنیم و آن را گرامی بداریم.
3. امتحان نعمتها: هر نعمتی، مسئولیتآور است؛ بنیاسرائیل با وجود این همه فضل، ناسپاسی کردند و سزای آن را دیدند. این هشدار به ماست که نعمتهای الهی را پاس بداریم و از آنها در راه رضای او استفاده کنیم.
4. برتری تقوا و هدایت: برتری واقعی نه به نژاد و قومیت، بلکه به همراهی با هدایت الهی است؛ اگر امتی از راه حق منحرف شود، فضیلت خود را از دست میدهد و امتهای دیگر جایگزین میشوند.