Muhammad surasi — Oyat 1

Kalimalarning ma'nolari:

• "Kofir bo'lganlar" — Allohni va Uning yagonaligini inkor etganlar.
• "To'sdilar" — o'zlarini va boshqa odamlarni.
• "Allohning yo'lidan" — Allohning shariati va Uning da'vat qilgan yo'lidan, ya'ni Islomdan.
• "A'mollarini o'zgartirdi (yo'qqa chiqardi)" — ularning qilgan yaxshi amallarini bekor qildi va ularni qabul qilmadi.

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda kofirlarning holatini bayon qilib, ularning amallari zoye ketishini xabar bermoqda. Bu oyatda zikr qilingan kofirlar — Makka ahli bo'lib, ular Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ni yurtidan chiqarganlar hamda o'zlarini va boshqa odamlarni Allohning yo'lidan, ya'ni Islom dinidan to'sganlar. Ular nafaqat o'zlari iymon keltirmaganlar, balki boshqalarni ham haq yo'ldan qaytarishga urinishgan.

Alloh taolo ularning barcha qilgan amallarini — hatto yaxshi ko'rinadigan ishlarini ham, masalan, muhtojlarga taom berish, qarindoshlik aloqalarini bog'lash kabi xayrli ishlarini ham bekor qildi va ularni qabul qilmadi. Chunki ularning bu amallari iymonsizlik asosiga qurilgan edi. Iymonsiz qilingan har qanday yaxshi amal Alloh huzurida qabul bo'lmaydi va ularning hech qanday foydasi bo'lmaydi. Bu ular uchun eng katta ziyon va hasratdir.

Foydalar:

1. Iymon — amallarning qabul bo'lish sharti. Bu oyatdan iymonsiz qilingan amallar hech qachon Alloh tomonidan qabul qilinmasligini o'rganamiz. Demak, har bir musulmon avvalo iymonini mustahkamlashi, so'ngra amallarini to'g'rilashi lozim.
2. Yaxshi amallar ham kufr bilan zoye bo'ladi. Inson qanchalik ko'p xayrli ishlar qilsa ham, agar iymonsiz bo'lsa, bularning barchasi behuda ketadi. Bu esa insonni iymonga intilishga va Allohning diniga kirishga chorlaydi.
3. O'zgalarni haq yo'ldan to'sish — eng katta gunoh. Bu oyatda kofirlik bilan birga boshqalarni Alloh yo'lidan to'sish ham zikr qilingan. Bu esa musulmonlarga da'vat qilish, odamlarni yaxshilikka chaqirish fazilatini ko'rsatadi va aksincha, odamlarni haq yo'ldan qaytarishdan qaytaradi.
4. Allohning adolati. Alloh taolo har kimga amaliga yarasha mukofot yoki jazo beradi. Kofirlarning amallarini bekor qilishi Uning adolatidir, chunki ular iymonsizlikda davom etib, boshqalarni ham yo'ldan urganlar.
5. Iymonning qadri. Bu oyat iymonning naqadar ulug' ne'mat ekanini va Alloh iymonli bandalarining amallarini qabul qilib, ularni mukofotlashini anglashga yordam beradi. Bu esa mo'minlarni shukr qilishga va iymonda sobit qolishga undaydi.