Мухаммад сүрөсү — Аят 13

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• وَكَأَيِّن — «канчалаган», «көптөгөн» деген мааниде; көптүк жана сан жактан мол экендигин билдирет.
• مِّن قَرْيَةٍ — «шаардан», «кыштактан»; бул жерде шаар же кыштак эли, башкача айтканда, ошол жерде жашаган коом эске алынат.
• أَشَدُّ قُوَّةً — «күч-кубат жактан күчтүүрөөк», «кубаттуураак».
• الَّتِي أَخْرَجَتْكَ — «сени чыгарган»; б.а. сени (пайгамбарды) өз жеринен кууп чыгарган шаар — Мекке.
• أَهْلَكْنَاهُمْ — «аларды жок кылдык», «кыйраттык».
• فَلَا نَاصِرَ لَهُمْ — «аларга жардам берүүчү болбоду»; эч ким аларды Аллахтын азабынан куткара алган жок.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта Өзүнүн пайгамбарына (ﷺ) сооронуч берип, мындай дейт: Сен Меккеден куулгансың, бирок сенден мурун да көптөгөн шаарлар жана коомдор болгон. Алардын эли сенин элиңден күч-кубат, байлык жана бал-балдар жактан алда канча күчтүү болчу. Бирок алар өздөрүнө келген пайгамбарларды жалганга чыгарып, Аллахтын буйруктарына каршы чыгышканда, Аллах аларды ар кандай азаптар менен кыйратып жок кылды. Ошол кезде аларга эч бир жардамчы, эч бир коргоочу табылган жок — эч ким аларды Аллахтын азабынан куткара алган жок.

Демек, эй Мухаммад, сени кууган Мекке эли да Аллахтын кудуретинин алдында алсыз. Эгер Аллах аларды да жок кылууну кааласа, эч нерсе Тоо кылбайт. Сенден мурунку күчтүү коомдордун тагдыры буга ачык далил. Аллах аларга ушундай эскертүү берүү менен, акыйкатты жалганга чыгаргандардын акыбети ар дайым кыйроо экенин билдирет.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллахтын кудурети чексиз: Канчалык күчтүү, бай жана кубаттуу болбосун, адам баласы Аллахтын алдында алсыз. Бул аят бизди Аллахтын кудуретине моюн сунууга, Ага таянууга чакырат.
• Акыйкатты жалганга чыгаруунун акыбети оор: Мурунку коомдор пайгамбарларды жалганга чыгарып, кыйроого учураган. Бул бизге акыйкатты кабыл алуунун, ага бекем кармануунун маанилүүлүгүн үйрөтөт.
• Пайгамбарга (ﷺ) берилген сооронуч: Аллах пайгамбарын куугандарга каршы Өзү коргоочу экенин билдирет. Бул ар бир ыймандуу адамга Аллах акыйкаттын тарабында экенин, акыйкат сөзсүз жеңишке жетерин түшүндүрөт.
• Ислам — ыйман жана ишеним дини: Бул аят бизди дүйнөлүк күч-кубатка, байлыкка эмес, Аллахка ишенүүгө, Анын буйруктарын аткарууга чакырат. Анткени дүйнөлүк күч убактылуу, ал эми Аллахтын азабынан куткаруучу жалгыз Аллах.
• Тарыхтан сабак алуу: Мурунку коомдордун кыйроосу бизге эскертүү. Бул аят аркылуу биз Аллахтын аяттарын окуп, андан сабак алып, туура жолдо жүрүүгө умтулабыз. Ислам дини бизди акыйкатты, сабырдуулукту жана Аллахка болгон ишенимди үйрөтөт — бул болсо адамдын жүрөгүнө тынчтык жана бекем ишеним берет.