محمد سۈرىسى — ئايەت 29

1. مەنىسى ئېنىق بولمىغان سۆزلەر:

• «أَمْ»: بۇ يەردە «بەلكى» ياكى «ھەرگىز شۇنداق ئەمەس» مەنىسىدە كەلگەن.
• «حَسِبَ»: ئويلىدى، گۇمان قىلدى دېگەن مەنىدە.
• «مَرَضٌ»: كېسەللىك؛ بۇ يەردە دىل كېسەللىكى، يەنى مۇناپىقلىق ۋە شەك-شۈبھە مەنىسىدە.
• «أَضْغَانَ»: ئىچكى ئۆچمەنلىك، كىنە-ئاداۋەت، يوشۇرۇن دۈشمەنلىك مەنىسىدە.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت مۇناپىقلارنىڭ يوشۇرۇن نىيىتى ھەققىدە ئاگاھلاندۇرىدۇ. ئۇلارنىڭ قەلبىدە مۇناپىقلىق ۋە شەك-شۈبھە كېسەللىكى بار ئىدى، ئۇلار ئىسلام ۋە مۇسۇلمانلارغا قارشى ئىچىدە كىنە-ئاداۋەت يوشۇرۇپ، بۇ كىنە-ئاداۋەتلىرىنىڭ ھەرگىز ئاشكارا بولمايدىغانلىقىنى ئويلىدى. ئۇلار ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ دىلىدىكى يوشۇرۇن دۈشمەنلىكىنى ئوتتۇرىغا چىقارمايدۇ، دەپ گۇمان قىلدى. ئەمما بۇ ئۇلارنىڭ خاتا ئويى ئىدى. ئاللاھ تائالا ھەر قانداق ئەھۋالدا ھەقىقەتنى ئاشكارا قىلغۇچىدۇر. ئۇ ئۇلارنى سىناق ۋە مۇسىبەتلەرگە دۇچار قىلىش ئارقىلىق، دىللىرىدىكى كىنە-ئاداۋەتنى ئوتتۇرىغا چىقىرىدۇ. شۇنداق قىلىپ، ئىمانى راست بولغان مۇئمىن بىلەن يالغانچى مۇناپىق ئايرىلىدۇ؛ مۇئمىننىڭ ئىمانى ئېنىق بولىدۇ، مۇناپىقنىڭ مۇناپىقلىقى ئاشكارا بولىدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھ تائالا ھەر قانداق يوشۇرۇن ئەھۋالنى بىلگۈچىدۇر ۋە ھەقىقەتنى ئوتتۇرىغا چىقارغۇچىدۇر. شۇڭا بىز ھەمىشە دىلىمىزنى ساپ تۇتۇپ، ئىخلاس بىلەن ئىمان كەلتۈرۈشىمىز، ئىچىمىزدە ھېچقانداق كىنە-ئاداۋەت ۋە مۇناپىقلىقنى ساقلىماسلىقىمىز كېرەك. ئاللاھ تائالا سىناقلار ئارقىلىق بىزنى سىنايدۇ، شۇڭا سىناقلارغا سەۋر قىلىپ، ئىمانىمىزنى مۇستەھكەم قىلىشىمىز لازىم. بۇ ئايەت يەنە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، مۇناپىقلىق ۋە ئىككى يۈزلىمىچىلىك ئاخىرىدا ئاشكارا بولىدۇ، شۇڭا ھەر قانداق ئادەم ئۆز دىلىنى تازىلاپ، سەمىمىي مۇئمىن بولۇشقا تىرىشىشى كېرەك. ئاللاھ تائالا بىزنىڭ دىلىمىزنى ھىدايەت قىلىپ، بىزنى سەمىمىي مۇئمىنلاردىن قىلسۇن.