محمد سۈرىسى — ئايەت 28

ئايەتتىكى مەنىسى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• ذَٰلِكَ (زەلىكە): بۇ، ئاشۇ — يەنى ئۇلارغا بېرىلگەن ئازاب-ئوقۇبەتنى كۆرسىتىدۇ.
• أَسْخَطَ (ئەسخەتە): غەزەپلەندۈردى، ئاچچىقلاندۇردى.
• رِضْوَانَهُ (رىزۋانەھۇ): ئاللاھنىڭ رازىلىقى، خۇشاللىقى.
• أَحْبَطَ (ئەھبەتە): بىكار قىلدى، زايە قىلدى، كۈچكە ئىگە قىلمىدى.

ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئازاب-ئوقۇبەت ئۇلارغا بىھۇدە بېرىلگەن ئەمەس. ئۇلارنىڭ بۇ جازاغا دۇچار بولۇشىنىڭ سەۋەبى شۇكى، ئۇلار ئاللاھنى غەزەپلەندۈرىدىغان ئىشلارنىڭ ئارقىسىغا چۈشتى. كۇفرى، مۇناپىقلىق، ئاللاھ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرىگە قارشى تۇرۇش قاتارلىق ئىشلار ئاللاھنىڭ غەزىپىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ، ئۇلار بولسا دەل مۇشۇ يولنى تاللىدى. يەنە بىر تەرەپتىن، ئۇلار ئاللاھنىڭ رازىلىقىغا ئېرىشتۈرىدىغان ئەمەللەرنى — ئىمان ئېيتىش، پەيغەمبەرگە ئەگىشىش، ياخشى ئەمەللەرنى قىلىش قاتارلىقلارنى — ياقتۇرمىدى، ئۇنىڭدىن يىرگەندى. شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ئۆز قوللىرى بىلەن ئۆزلىرىنى ھالاكەتكە تاشلىدى.

نەتىجىدە، ئاللاھ ئۇلارنىڭ قىلغان ئەمەللىرىنى بىكار قىلدى. ئۇلار ساداقە ئاتا قىلغان، سىلە-رەھىملىك قىلغان، ياكى باشقا ياخشى ئىشلارنى قىلغان بولسىمۇ، ئەمما ئۇلارنىڭ ئاساسىي ئېتىقادى بۇزۇق، نىيىتى خاتا بولغاچقا، بۇ ئەمەللەرنىڭ ھېچقانداق پايدىسى بولمىدى. ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىنى زايە قىلدى، ھېچقانداق ساۋاب بەرمىدى.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئەمەلنىڭ قىممىتى ئۇنىڭ ئاساسى بولغان ئىمان ۋە نىيەتكە باغلىق. ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى ئىزدەش، ئۇنىڭ غەزىپىدىن ساقلىنىش ھەر بىر مۇئمىننىڭ ئەڭ مۇھىم ۋەزىپىسىدۇر. ئاللاھنى رازى قىلىدىغان ئەمەللەرنى قىلىش، ئۇنىڭ غەزىپىنى كەلتۈرىدىغان ئىشلاردىن يىراق تۇرۇش — بىزنى ھەقىقىي نىجاتلىققا ۋە ئۇنىڭ رازىلىقىغا ئېرىشتۈرىدىغان يول. ئاللاھ بىزنى ئۆزى رازى بولىدىغان ئەمەللەرنى قىلىشقا مۇۋەپپەق قىلسۇن، بىزنى غەزىپىنى كەلتۈرىدىغان ئىشلاردىن ساقلىسۇن.