Surah Al-Fath — Aya 16

Ma'anar Kalmomin Ayar:

• المُخَلَّفِينَ مِنَ الأَعْرَابِ: Waɗanda suka zauna a bayan (ba su tafi ba) daga larabawan hamada waɗanda suka ƙi bin Manzon Allah (SAW) zuwa ƙasar Makka a shekarar Hudaibiyya.
• أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ: Ma'abuta ƙarfin yaƙi mai tsanani.
• يُسْلِمُونَ: Su shiga Musulunci ba tare da yaƙi ba.
• أَجْرًا حَسَنًا: Lada mai kyau, wato Aljanna.
• تَتَوَلَّوْا: Ku juya baya, ku ƙi yin ɗa'a.
• عَذَابًا أَلِيمًا: Azaba mai raɗaɗi.

Fassarar Ayar:

Ya ke Manzo (SAW), ka faɗa wa waɗanda suka sami rangwame daga larabawan hamada, waɗanda suka ƙi tafiya tare da kai zuwa Makka a lokacin Hudaibiyya: "Daga nan gaba, za a kira ku zuwa ga yaƙin mutanen da suke da ƙarfin yaƙi mai tsanani, waɗanda ba za ku iya tserewa ba. Za ku yaƙe su ko kuma su shiga Musulunci ba tare da yaƙi ba. Idan kuka yi ɗa'a ga Allah kuma kuka amsa kiran, zai ba ku lada mai kyau wato Aljanna. Amma idan kuka juya baya kuma kuka ƙi yin ɗa'a, kamar yadda kuka yi a baya lokacin da kuka ƙi bin Manzon Allah zuwa Makka, to Allah zai azabtar da ku azaba mai raɗaɗi."

Wannan ayar tana nuni ne cewa waɗannan mutanen da suka ƙi tafiya zuwa Hudaibiyya, ba za su tsira daga yaƙi ba har abada. Za a kira su zuwa ga yaƙin mutanen da suke da ƙarfi sosai — kuma an ce su ne mutanen da suka ridda daga Musulunci bayan rasuwar Manzo (SAW), waɗanda aka yaƙe su a zamanin Abubakar Siddiq (RA) — don su yaƙe su ko kuma su shiga Musulunci. Babu wata hanya ta tsaka-tsaki. Idan suka yi ɗa'a, Allah zai ba su lada mai kyau; amma idan suka ƙi, azaba mai raɗaɗi tana jiran su.

Fa'idodin Ayar:

1. Ƙarfafa himma ga yaƙi da kare addini: Ayar tana nuna cewa Musulmi dole ne su kasance a shirye su yaƙi don kare addininsu, kuma babu wani rangwame ga waɗanda suke da ikon yaƙi amma suka ƙi.
2. Tabbatar da cewa ɗa'a ga Allah da Manzonsa ita ce hanyar samun lada: Duk wanda ya bi umurnin Allah, zai sami lada mai kyau a duniya da lahira, kamar yadda aka ambata Aljanna a matsayin lada.
3. Gargadi game da juya baya: Ayar tana gargadin cewa duk wanda ya juya baya daga ɗa'a, to azabar Allah mai raɗaɗi tana jiran sa, kamar yadda ya faru da waɗanda suka ƙi tafiya zuwa Hudaibiyya.
4. Nuna cewa Musulunci addini ne na ƙarfi da sulhu: Ayar ta nuna cewa akwai hanyoyi biyu kawai: ko yaƙi ko kuma shiga Musulunci cikin lumana. Wannan yana nuna cewa Musulunci ba ya son yaƙi, amma idan aka tilasta masa, to yana da ƙarfin kare kansa.
5. Ƙarfafa imani da cewa Allah yana lura da ayyukanmu: Ayar tana tunatar da mu cewa Allah yana ganin duk abin da muke yi, kuma zai sakawa ko kuma azabtar da mu bisa ga ayyukanmu.