سوره حجرات — آیه 9

معانی کلمات:

• اقْتَتَلُوا: با یکدیگر جنگ کردند و درگیر شدند.
• بَغَتْ: سرکشی کرد و از حق تجاوز نمود.
• تَفِيءَ: بازگردد و رجوع کند.
• أَقْسِطُوا: عدالت ورزید و انصاف را رعایت کنید.
• الْمُقْسِطِينَ: عدالتپیشگان و دادگران.

تفسیر آیه:

ای مؤمنان! اگر دو گروه از اهل ایمان با یکدیگر به جنگ و درگیری پرداختند، بر شماست که میان آنان آشتی برقرار کنید و آنان را به حاکمیت کتاب خدا و سنت پیامبرش دعوت نمایید تا به داوری الهی گردن نهند. اما اگر یکی از آن دو گروه سرکشی کرد و از پذیرش حکم خدا سرباز زد و بر دیگری تجاوز نمود، با همان گروه متجاوز و سرکش بجنگید تا به فرمان خدا بازگردد و حکم او را بپذیرد. پس اگر بازگشت و از سرکشی دست کشید، میان آنان با عدالت و انصاف کامل آشتی دهید و در داوری خود از حدود الهی تجاوز نکنید و حق را پاس دارید؛ به راستی که خداوند عدالتپیشگان و دادگران را دوست میدارد و محبت او شامل حال کسانی میشود که در میان مردم به قسط و عدل رفتار میکنند.

فواید و پیامهای آیه:

• اسلام دین صلح و آشتی است و مؤمنان حتی در هنگام درگیریهای داخلی نیز موظف به اصلاح و برقراری عدالتاند، نه تفرقه و کینهتوزی.
• عدالت و انصاف، پایه و اساس روابط اجتماعی در جامعه اسلامی است و خداوند محبت خود را ویژه عدالتپیشگان قرار داده است؛ پس هر که خواهان محبت الهی است، باید در گفتار و کردار خود عادل باشد.
• این آیه نشان میدهد که دین اسلام برای حفظ امنیت و آرامش جامعه، حتی اجازه مقابله با متجاوز را میدهد تا ظلم ریشهکن شود و صلح عادلانه برقرار گردد؛ بنابراین مسلمانان همواره حامی مظلوم و دشمن ظالم هستند.
• اصلاح میان مؤمنان از مهمترین وظایف اجتماعی است و کسی که در این راه گام بردارد، در زمره محبوبان خداوند قرار میگیرد؛ پس بیایید در زندگی خود همواره صلحجو و عدالتخواه باشیم.