Qaf surəsi — Ayə 2

Ayədəki bəzi kəlmələrin mənaları:

• بَلْ (bəl): "əksinə", "doğrusu" mənasında olub, əvvəlki fikri düzəldən və ya dəyişdirən bir kəlmədir.
• عَجِبُوا (əcibu): "təəccüb etdilər", "heyrətləndilər" deməkdir.
• مُنذِرٌ (münzir): "xəbərdarlıq edən", "qorxudan", yəni Allahın əzabından çəkindirən peyğəmbər.
• مِّنْهُمْ (minhüm): "onlardan", yəni öz cinslərindən, öz aralarından olan bir şəxs.
• شَيْءٌ عَجِيبٌ (şey'ün əcib): "təəccüblü bir şey", "qəribə bir iş".

Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala kafirlərin Peyğəmbərə (sallallahu aleyhi və səlləm) iman gətirməmələrinin əsl səbəbini bizə bildirir. Onların iman gətirməməsi haqqı tanımamalarından və ya Peyğəmbərin yalançı olduğunu düşünmələrindən deyildi. Axı onlar onun nəsəbini, əmanətini və doğruluğunu çox yaxşı tanıyırdılar. Əsl səbəb bu idi ki, onlar öz aralarından, öz cinslərindən — yəni bir insan olan bir xəbərdarlıqçının onlara gəlməsinə təəccüb etdilər. Onlar gözləyirdilər ki, xəbərdarlıq edən mələklərdən olsun. Buna görə də kafirlər təəccüblərini ifadə edərək dedilər: "Bu, çox qəribə bir işdir!" Yəni: "Bizə bizim kimi bir insanın peyğəmbər gəlməsi necə də təəccüblüdür!"

Bəzi müfəssirlərə görə isə onların təəccübü daha çox Peyğəmbərin (sallallahu aleyhi və səlləm) ölümdən sonra dirilmə xəbərini bildirməsinə idi. Onlar deyirdilər: "Məhəmməd ölüb torpaq olduqdan sonra yenidən diriləcəyimizi deyir — bu necə də qəribə bir iddiadır!"

Hər iki halda da ayə göstərir ki, onların inkarı ağıla və məntiqə əsaslanmırdı, sadəcə olaraq qürur və inadkarlıqdan irəli gəlirdi.

Bu ayədən çıxarılan dərslər:

Allah-Təala bizə bu ayə vasitəsilə göstərir ki, insanın haqqı qəbul etməməsi bəzən onun qürurundan və özünü böyük görməsindən qaynaqlanır. Halbuki Allah hər bir ümmətə öz içindən, onların dilini danışan, onları tanıyan bir peyğəmbər göndərmişdir ki, insanlar ona asanlıqla yaxınlaşa bilsinlər və onun çağırışını başa düşə bilsinlər. Bu, Allahın sonsuz mərhəmətinin bir təzahürüdür.

Ey insan! Bir düşün: Əgər sənə öz cinsindən, sənin dilini danışan, sənin dərdlərini anlayan bir xəbərdar gəlsəydi, onu dinləməzdinmi? Peyğəmbərimiz Muhəmməd (sallallahu aleyhi və səlləm) məhz belə bir xəbərdar idi — o, bizim içimizdən çıxmış, bizi tanıyan, bizə şəfqət və mərhəmətlə yanaşan bir rəhmət elçisi idi. Gəlin onun gətirdiyi mesaja qulaq asaq və qəlbimizi haqqa açıq edək. Çünki haqqı qəbul etməməyin ən böyük maneəsi təkəbbürdür — təkəbbür isə insanı yalnız ziyana aparır.