سوره ق — آیه 36

معانی کلمات:

• قَرْنٍ: به معنای نسل و امتی است که در یک دوره زمانی زندگی میکنند.
• بَطْشًا: قدرت، شدت و سطوت.
• فَنَقَّبُوا: به معنای گشتن و جستجو کردن در زمین است؛ یعنی در شهرها و راهها برای یافتن راه فرار سفر کردند و کاوش نمودند.
• مَحِیص: به معنای گریزگاه، پناهگاه و راه فرار.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، کافران قریش را مورد خطاب و تهدید قرار میدهد و به آنها هشدار میدهد که پیش از اینها، امتها و نسلهای بسیار زیادی را هلاک کرده است؛ امتهایی که از نظر قدرت، نیرو و سطوت بسیار قویتر و شدیدتر از مشرکان مکه بودند. آنان با این همه قدرت و توانایی، در زمین سفر کردند و در شهرها و راهها به جستجو پرداختند تا شاید بتوانند راه فراری از عذاب الهی بیابند، اما هیچ گریزگاه و پناهگاهی برایشان نبود و عذاب خداوند آنان را فرا گرفت و نابودشان کرد. این آیه هشداری است به مشرکان که اگر قدرت و امکاناتشان از اقوام پیشین کمتر است، چگونه میتوانند از عذاب الهی بگریزند؟ پس باید عبرت بگیرند و پیش از فرا رسیدن عذاب، ایمان بیاورند.

فواید و پیامهای آیه:

• هیچ قدرت و نیرویی در برابر اراده و قهر الهی توانایی مقاومت و فرار ندارد؛ پس انسان نباید به قدرت و امکانات مادی خود مغرور شود.
• تاریخ گذشتگان پر از عبرتهاست؛ مطالعه سرنوشت اقوام پیشین، انسان را به تفکر واداشته و از تکبر و سرکشی باز میدارد.
• سنت الهی بر این است که ظالمان و تکذیبکنندگان را نابود کند؛ این سنت تغییرناپذیر است و هیچکس نمیتواند از آن بگریزد.
• ایمان و تقوا تنها راه نجات از عذاب الهی است؛ نه ثروت، نه قدرت و نه هیچ پناهگاه مادی دیگر نمیتواند انسان را از قهر خداوند حفظ کند.