Аз-Зарият сүресі — Аят 1

1. Сөздердің мағынасы:

• وَالذَّارِيَاتِ — "аз-Зария́т": желдер. "Зарв" түбірінен шыққан, мағынасы — шаң-тозаңды ұшырып, түрлі жаққа тарату.
• ذَرْوًا — "зарван": қатты ұшырып шашу, бытырату. Бұл сөз етістіктің күшейтпелі түрі (масдар), яғни шашу ісінің толық әрі кемел түрде жүзеге асуын білдіреді.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала бұл аятта желдермен ант етіп отыр. Ол — Жаратушы әрі Барлық нәрсенің Иесі. Ол қалаған нәрсесімен ант етуге құқылы, ал пенделер үшін тек Аллаһпен ғана ант ету рұқсат. Желдер — Аллаһтың құдіретінің бір белгісі. Олар топырақты, шаң-тозаңды көтеріп, түрлі жаққа ұшырып, таратып жібереді. Осы арқылы желдер бұлттарды айдап, жаңбыр жауғызады, өсімдіктерді тозаңдандырады, табиғаттың тіршілігін жалғастырады. Яғни, жел — адам баласының көзіне қарапайым көрінгенімен, ішінде үлкен даналық пен пайда жатқан Аллаһтың әскерінің бірі.

Аллаһ осы желдермен ант етіп, адамдардың назарын табиғаттағы осынау ғажайып құбылысқа аудартады. Себебі осы аяттың жалғасында Аллаһ адамдарға уәде етілген қайта тірілу, есеп беру және жаза-сауап мәселелерінің сөзсіз болатынын баяндайды. Желдің көрінбей тұрып-ақ өз әсерін тигізетіні сияқты, Аллаһтың уәдесі де сөзсіз орындалады. Желдің шаң-тозаңды түрлі жаққа таратып жіберуі — адамдардың қабірлерінен шығып, түрлі жаққа таратылатын қайта тірілу күніне де ишара болуы мүмкін. Сондай-ақ бұл ант арқылы Аллаһ адамдарды ойлануға, өздерін жаратқан Жаратушыны тануға және Оның уәдесіне сенуге шақырады.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Аллаһтың құдіретін тану: Жел сияқты көзге көрінбейтін, бірақ әсері айқын құбылыстар Аллаһтың шексіз құдіретінің дәлелі. Осыны ойлаған адам Жаратушыға деген сенімін арттырады.
• Табиғаттағы даналықты көру: Желдің топырақты шашуы, бұлттарды айдауы, тозаңдандыруы — бәрі адам баласына пайда үшін жаратылған. Бұл Исламның табиғатпен үйлесімде өмір сүруге шақыратынын көрсетеді.
• Қайта тірілуге сенім: Аллаһтың желмен ант етіп, одан кейін қайта тірілуді еске салуы — адамды о дүниеге дайындыққа шақырады. Бұл өмірдің өтпелі екенін, ал ақиреттің мәңгілік екенін ұғындырады.
• Аллаһтың уәдесінің хақтығы: Желдің өз қызметін мүлтіксіз атқаратыны сияқты, Аллаһтың уәдесі де сөзсіз орындалады. Бұл мұсылманға нық сенім мен тыныштық сыйлайды.
• Анттың мәні: Аллаһтың ант етуі — айтылатын хабардың маңыздылығын күшейту үшін. Бұл адамды аятты тереңірек ойлануға, құлақ салуға жетелейді.