Ар-Рахман сүрөсү — Аят 51

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• فَبِأَيِّ — "кайсынысы менен" дегенди билдирет, суроо берүү ыкмасы аркылуу айтылат.
• آلَاءِ — "нийматтар", "жакшылыктар" деген мааниде. Бул сөздүн жекелик түрү "إِلًى" же "آلَاء" болуп, Аллахтын адамдарга берген түрдүү жакшылыктарын, берекелерин билдирет.
• رَبِّكُمَا — "экиңердин Раббиңер" дегенди билдирет. Бул жердеги "эки" деп айтылышы — инсандар менен жиндерге карата айтылган (араб тилиндеги экилик форма).
• تُكَذِّبَانِ — "экиңер жалганга чыгарасыңарбы", "экиңер танып-билбейсиңерби" деген мааниде. Бул сөз "жалганга чыгаруу", "четке кагуу", "моюн толгоо" дегенди түшүндүрөт.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала инсандарга жана жиндерге кайрылып: "Эй инсандар жана жиндер! Раббиңер силерге берген сансыз көп нийматтарынын кайсынысын жалганга чыгарасыңар? Кайсынысын танып-билбейсиңер?" — деп сурайт. Бул суроо адамды ойлонууга, Аллахтын берген жакшылыктарын эске алууга чакырат. Аллах бизге ден соолук, ырыс-кешик, акыл-эс, ыйман, турак-жай, тамак-аш, суу, аба, жана башка сансыз жакшылыктарды берген. Ошол нийматтардын бири да адамдын өз күчү менен келген эмес — баары Аллахтын ырайымы менен берилген. Ошондуктан бул аят аркылуу Аллах бизди өзүнүн берген жакшылыктарын моюнга алууга, шүгүр кылууга жана аларды жалганга чыгарбоого үндөйт. Бул аят "Ар-Рахман" сүрөсүндө көп жолу кайталанат — ар бир жолу Аллахтын түрдүү нийматтарын айтып өткөндөн кийин, адамды ой жүгүртүүгө чакырып, суроо берет. Бул кайталоо адамдын жүрөгүнө таасир этип, Аллахтын улуулугун жана берген жакшылыктарынын баасын түшүнүүгө жардам берет.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллах Таала бизге берген ар бир ниймат — Анын ырайымынын жана мээриминин белгиси. Бул аят аркылуу биз Аллахтын бизге болгон мээримин эске салып, Ага шүгүр кылууга үйрөнөбүз.
• Адам баласы көп учурда Аллахтын берген жакшылыктарын унутуп калат. Бул аят бизди ойлонууга, өз жашообуздагы жакшылыктарды байкоого чакырат.
• Ислам дини — шүгүр кылуу, Аллахты таануу жана Анын берген нийматтарын баалоо дини. Бул аят аркылуу биз Аллахка болгон ыраазычылыгыбызды билдирип, Анын берген жакшылыктарын моюнга алабыз.
• Ар бир ниймат үчүн Аллахка шүгүр кылуу — ыймандын белгиси. Бул аят бизди ыймандуу, шүгүрчү болууга үндөйт.
• Аллахтын берген нийматтарын жалганга чыгарбоо, тескерисинче, аларды таануу жана баалоо — ар бир мусулмандын милдети. Бул аят аркылуу биз Аллахтын сүйүүсүнө жана ырайымына жетүү жолун үйрөнөбүз.