Rəhman surəsi — Ayə 65

1) Bəzi kəlmələrin izahı:

• فَبِأَيِّ: "Bəs hansı ilə" mənasında olub, sual və təəccüb bildirir.
• آلَاءِ: "Nemətlər", "ne'mətlər", "lütflər" deməkdir. Tək forması "إِلًى" və ya "آلَاء" kimi gəlir; Allahın insanlara və cinlərə bəxş etdiyi saysız-hesabsız yaxşılıqları ifadə edir.
• رَبِّكُمَا: "Rəbbinizin" — "كُمَا" ikilik bildirir, yəni "sizin ikinizin Rəbbi". Burada insan və cin ümumiləşdirilir.
• تُكَذِّبَانِ: "Yalan sayırsınız", "inkar edirsiniz" mənasındadır. İkil formasıdır, insan və cinə xitab edir.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə Rəhman surəsində dəfələrlə təkrarlanan bir xitabdır. Uca Allah insanlara və cinlərə müraciət edərək buyurur: "Elə isə Rəbbinizin hansı nemətini yalan sayırsınız?"

Burada soruşmaq təkcə sual məqsədi daşımır; bu, bir tərbiyə və oyatma üsuludur. İnsan və cin düşünməyə dəvət olunur: göydə, yerdə, bədənində, ruzisində, sağlamlığında, ailəsində, hidayətində — hər tərəfdə Allahın nemətləri vardır. Bunların heç birini inkar etmək mümkün deyil. Əgər insan bir anlıq özünə baxsa, görər ki, hər nəfəsi, hər anı, hər sevinci və hətta çətinliklərinin arxasındakı hikmət belə Allahın lütfündən bir paydır.

Bu ayə həm də qiyamət səhnələri, cənnət və cəhənnəm təsvirləri arasında gəlir. Yəni Allah Öz qüdrətini və ədalətini xatırladandan sonra yenə də qullarına xatırladır ki, bütün bu xəbərdarlıqlar da aslında bir nemətdir — çünki onlar insanı doğru yola yönəldir. İnsan və cin bu nemətlərə şükür etmək yerinə, bəzən onları yalan sayır, unudur və ya Allaha qarşı nankorluq edir.

Bu ayə bizə öyrədir ki, həyatda gördüyümüz hər yaxşılıq Allahın bizə olan sevgisinin və qayğısının əlamətidir. Ona görə də şükür etmək, Onu tanımaq və yalnız Ona yönəlmək ən böyük ehtiyacımızdır. Allahın nemətlərini saymaqla bitirə bilmərik; ən kiçik bir nemət belə bizə Onun varlığını və birliyini xatırladır.

3) Dəvət və nəsihət:

Ey insan! Bir düşün: səhər oyandığında gözünü açmaq, nəfəs almaq, su içmək, ailəni görmək — bunların hamısı sənə verilmiş nemətlərdir. Bunları kim verdi? Əgər bunları Allah verdisə, bəs niyə bəzən Onu unudursan? Niyə Onun ayələrini yalan sayırsan?

Bu ayə sənə bir fürsət verir: şükür etmək, tövbə etmək və Allaha yönəlmək üçün. Quran sənə rəhmət olaraq nazil olub. Onun hər kəlməsi sənin üçün bir dəvətdir — Rəbbini tanımağa, Ona sevgi ilə bağlanmağa və əbədi nemətlərə — Cənnətə — nail olmağa.

Gəl, bu gün Allaha şükür edək, Onun nemətlərini danmayalım. Çünki şükür neməti artırar, nankorluq isə onu əldən verər. Allah bizi şükür edənlərdən etsin!