سوره رحمن — آیه 65

معانی کلمات:

• آلاء: نعمتها، جمع «أَلْی» یا «أَلاء» به معنای نعمتهای فراوان.
• تُکَذِّبانِ: تکذیب میکنید، انکار میکنید (خطاب به دو گروه جن و انس).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، پس از ذکر نعمتهای بزرگ خود در بهشتهای متعدد، خطاب به هر دو گروه جن و انس میفرماید: «پس کدامیک از نعمتهای پروردگارتان را تکذیب میکنید و انکار مینمایید؟» این جمله به صورت استفهام انکاری است؛ یعنی هیچکدام از این نعمتها را نمیتوانید انکار کنید، زیرا آنچنان آشکار و فراوان است که هیچ عاقلی نمیتواند آن را نپذیرد. این آیه در حقیقت یک تذکر و هشدار است که ای جن و انس! با دیدن اینهمه نعمتهای رنگارنگ که خداوند برای شما آماده کرده، چرا کفران میکنید و ناسپاسی میورزید؟ این خطاب، هم شامل نعمتهای دنیوی است که خداوند به بشر عطا کرده و هم شامل نعمتهای اخروی که برای مؤمنان فراهم نموده است. تکرار این آیه در سوره رحمن، برای بیدار کردن وجدانها و توجه دادن به مسئولیت شکرگزاری در برابر این الطاف الهی است.

فواید و پیامهای آیه:

1. شکرگزاری، کلید افزایش نعمت: این آیه به ما میآموزد که نعمتهای الهی بیشمار است و وظیفه ما در برابر آنها، شکر و سپاس است، نه کفران و انکار. شکرگزاری، نعمت را پایدار و افزایش میدهد.
2. توجه به عدالت و رحمت خدا: خطاب به هر دو گروه جن و انس نشان میدهد که رحمت و نعمتهای خداوند مختص به گروه خاصی نیست و همه موجودات از فیض او بهرهمندند.
3. خودسازی و محاسبه نفس: این آیه ما را دعوت میکند که هر روز نعمتهای خداوند را مرور کنیم و ببینیم آیا در برابر آنها شاکر بودهایم یا ناسپاس. این محاسبه، انسان را به بندگی واقعی و تقوا نزدیک میکند.
4. محبت به خداوند: وقتی انسان نعمتهای بیپایان خدا را میبیند، قلبی پر از محبت و سپاس نسبت به او پیدا میکند و این محبت، او را به اطاعت و بندگی بیشتر سوق میدهد و از گناه و نافرمانی بازمیدارد.