Аль-Вакиа сүресі — Аят 14

1. Сөздердің мағынасы:

• وَقَلِيلٌ (уа қалилун): "және аз", "ал аздаған".
• مِّنَ الْآخِرِينَ (минал-ахирин): "соңғылардан", яғни осы үмметтің соңғы кезеңіндегі адамдардан.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Алла Тағаланың алдыңғы аятта айтылған "алғашқылардан көп топ" деген сөзінен кейін келген. Яғни, Қиямет күні Аллаға жақын болған, жақсылықта алда болған адамдардың бір тобы Мұхаммед пайғамбардың (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) үмметінің алғашқы кезеңінен және басқа да өткен үмметтерден көп болады. Ал осы үмметтің соңғы кезеңінен шығатын осындай дәрежелі адамдардың саны аз болады.

Басқа бір түсінікте: "алғашқылар" деп осы үмметтің алғашқы буыны (сахабалар мен олардан кейінгілер), "соңғылар" деп осы үмметтің соңғы кезеңіндегі адамдар айтылған. Бұл түсінік анағұрлым айқын. Яғни, Аллаға жақын, жақсылықта алда болғандардың көп тобы осы үмметтің алғашқы кезеңінен, ал аздаған бөлігі оның соңғы кезеңінен болады.

Бұл жердегі "аздық" өткен үмметтермен салыстырғандағы аздық емес, керісінше әр пайғамбардың үмметі бөлек алынғанда, осы үмметтің соңғы кезеңінен жәннатқа кіретіндердің саны алғашқы кезеңмен салыстырғанда аз екендігін білдіреді. Себебі уақыт өткен сайын иман мен ізгі амалдардың әлсіреуі, діннен алыстау байқалады. Дегенмен, бұл аяттағы "аз" деген сөз мүлде жоқ дегенді білдірмейді — Алланың рақымымен соңғы кезеңде де Оған шынайы құлшылық етіп, жақсылықта алда болған адамдар болады, тек олардың саны алғашқылармен салыстырғанда аздау.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Уақыт өзгерсе де, ізгілік жолы ашық: Соңғы кезеңде өмір сүрсек те, Аллаға жақын болып, жақсылықта алда болу мүмкіндігі бар. Бұл — әр адамға берілген үлкен үміт.
• Аз болса да, сапалы болу маңызды: Сан жағынан аз болу кемшілік емес. Ең бастысы — иманның шынайылығы, амалдың тазалығы. Алла Тағала сапалы, шынайы құлдарын жоғары дәрежеге көтереді.
• Алғашқы буынды үлгі тұту: Сахабалар мен алғашқы мұсылмандардың жолы — ең үздік жол. Оларды үлгі етіп, соларға ұқсауға тырысу — жәннаттағы жоғары дәрежелерге жетудің жолы.
• Үміт пен құлшыныс: "Соңғылардан аз" деген сөз үмітсіздік емес, керісінше "мен сол аздардың қатарында болсам" деген құлшыныс тудыруы керек. Алланың рақымы шексіз, Ол кімді қаласа, соны жоғары дәрежеге көтереді.
• Уақытты бағалау: Өмірдің қай кезеңінде болсақ та, Аллаға жақындауға ұмтылу — ең басты мақсат. Бүгінгі күн — ертеңнен артық, әр сәтті ізгі амалмен өткізу керек.