Voqia surasi — Oyat 14

Kalimalarning ma’nolari:

• آخِرِين — keyingilar, ya’ni oxirgi ummatlar yoki oxirgi zamonda yashaydiganlar.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo jannatga kiradigan saodatli bandalarning ikki guruhini zikr qilmoqda: avvalgilar va keyingilar. Avvalgi oyatda "avvalgilar"dan ko‘pchilik jannatga kirishi aytilgan bo‘lsa, ushbu oyatda "keyingilar"dan esa ozgina qismi jannatga kirishi bayon qilinmoqda. Bu yerda "keyingilar"dan maqsod — Muhammad alayhissalomning ummatlari, ya’ni oxirgi zamonda yashaydigan mo‘minlardir. Ularning "ozligi" avvalgi ummatlarga nisbatan ko‘pchilik tashkil etmasligini bildiradi, chunki avvalgi payg‘ambarlarning ummatlari ko‘p edi va ularning orasida iymon keltirganlar ham ko‘p bo‘lgan. Ammo bu yerda bir muhim haqiqat bor: har bir payg‘ambar alohida olinganda, ularning ummatlaridan jannatga kiradiganlar soni Muhammad ummatidan ko‘p emas. Chunki Muhammad alayhissalomning ummati boshqa ummatlardan ko‘ra ko‘proq va ularning ichida jannatga kiradiganlar ham juda ko‘pdir. Shuningdek, ba’zi ulamolar "avvalgilar"dan maqsod — bu ummatning avvalgi avlodlari, "keyingilar"dan esa — oxirgi avlodlari ekanini aytganlar. Bu tafsirga ko‘ra, bu ummatning avvalgi olimlari va solihlari ko‘p bo‘lgan, oxirgi zamonda esa ular oz bo‘ladi. Bu esa mo‘minlarga sabr-qanoat va iymonda sobit turishga chorlaydi.

Foydalar:

• Ushbu oyat mo‘minlarga jannat ne’matlari har bir zamonda Allohning fazli bilan berilishini eslatadi va ularni solih amallarni davom ettirishga undaydi.
• Oxirgi zamonda yashaydigan mo‘minlarning ozligi ularning qadrini oshiradi — ular hadisda aytilganidek, "g‘ariblar" kabi bo‘lib, ularning iymoni Alloh nazdida juda azizdir.
• Bu oyat musulmonlarga ummatning avvalgi avlodlarining fazilatini eslatib, ularga o‘xshash bo‘lishga da’vat qiladi, shuningdek, har bir davrda Allohning yordami va rahmati mo‘minlar bilan birga ekanini uqtiradi.
• Oyatdan yana bir saboq — jannatga kirish faqat Allohning fazli va rahmati bilan bo‘lib, banda esa o‘z amali bilan shunga sazovor bo‘lishga harakat qilishi kerak. Bu esa islomda umid va qo‘rquv o‘rtasida yashashni o‘rgatadi.