Аль-Хадид сүресі — Аят 23

1. Сөздердің мағынасы:

• لِكَيْلَا تَأْسَوْا — «қайғырмауларың үшін, өкінбеулерің үшін». «Әсә» (أَسَى) сөзі қатты қайғыру, өкіну дегенді білдіреді.
• مَا فَاتَكُمْ — «қолыңыздан кеткен нәрселер», яғни өткізіп алған дүниелік игіліктер.
• تَفْرَحُوا — «қуанбауларың үшін». Мұнда мақтаныш пен тәкаппарлыққа негізделген шамадан тыс қуаныш мағынасында.
• مُخْتَالٍ — «тәкаппар», өзін басқалардан жоғары санаушы.
• فَخُورٍ — «мақтаншақ», қолындағы нығметтермен басқаларға мақтанатын адам.

1. Аяттың тәпсірі:

Алла Тағала бұл аятта адам баласының дүниеге деген көзқарасын түзетуді мақсат етеді. Алдыңғы аяттарда Алланың әл-Қадар (тағдыр) туралы хабар бергені айтылған: бастан кешетін қуаныш та, қайғы да Алланың алдын ала белгілеген өлшемімен болады. Осы аят сол хабардың даналығын түсіндіреді: бұл білім сендерге қолыңнан кеткен дүниелік нәрселерге шамадан тыс қайғырмауларың үшін және берілген нығметтерге тәкаппарлықпен, мақтанышпен қуанбауларың үшін айтылды.

Яғни, адам дүниелік игіліктен айырылғанда үмітсіздікке түсіп, қайғыға батпауы керек — өйткені бұл Алланың белгілеген тағдыры. Сол сияқты дүниелік байлық, атақ-даңқ келгенде де онымен мақтанып, басқаларға менсінбей қарамауы керек — өйткені бұл да Алланың берген сынағы мен нығметі. Шынайы мүмін дүниенің келуіне де, кетуіне де тең қарайды, жүрегі Аллаға байланып, тек Оған сенім артады.

Аяттың соңында Алла Тағала: «Алла әрбір тәкаппар, мақтаншақ адамды жақсы көрмейді», — деп ескертеді. Бұл — дүниелік нығметтермен өзін жоғары санап, басқаларға паңдана қарайтындарға берілген ескерту. Исламда кішіпейілділік, қанағатшылдық және Алланың бергеніне шүкір ету — мүміннің негізгі қасиеттері.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Тағдырға разы болу — өткен нәрсеге өкініп, қайғыға батудың орнына Алланың әл-Қадарына мойынсұну — мүміннің жүрегіне тыныштық әкеледі.
• Дүниеге тәуелді болмау — дүниелік байлық пен атақ-даңқ уақытша екенін түсіну адамды рухани азаттыққа жетелейді.
• Тәкаппарлықтан сақтану — қолдағы нығметтер Алланың сыйы екенін ұмытпай, онымен мақтанудан аулақ болу керек.
• Кішіпейілділік пен шүкіршілік — Алланың берген нығметтеріне шүкір етіп, кішіпейіл болу — Алланың сүйіспеншілігіне жетудің жолы.
• Жүректі Аллаға байлау — дүниенің келуі мен кетуі жүректің тыныштығын бұзбауы керек; шынайы бақыт — Аллаға жақындықта.

Бұл аят мүмінге дүниенің өтпелі екенін еске салып, жүрегін Аллаға бағыштауға, әрбір нығметке шүкір етуге және әрбір қиындыққа сабыр етуге шақырады. Ислам — адамды дүниенің құлы болудан азат етіп, шынайы бақыт пен тыныштыққа жетелейтін дін.