Аль-Хадид сүрөсү — Аят 24

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• يَبْخَلُونَ — сараңдык кылышат, б.а. Аллах ыйгарган нерселерди (мал-мүлк, илим, жардам) берүүдөн карманышат.
• الْبُخْلِ — сараңдык, байлыкты кармап, бербей коюу.
• يَتَوَلَّ — жүз бурат, баш тартат, б.а. Аллахтын буйругун аткаруудан качат.
• الْغَنِيُّ — Бай, эч кимге муктаж эмес, жаралгандардын эч нерсесине муктаж болбогон Зат.
• الْحَمِيدُ — Мактоого татыктуу, бардык мактоолор Ага гана тиешелүү.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала сараңдык кылган адамдардын абалын баяндайт. Алар өздөрүнө милдет болгон нерселерди — мал-мүлктөн, илимден, жардамдан — берүүдөн карманышат. Муну менен гана чектелбестен, башка адамдарды да сараңдыкка чакырышат, аларга сараңдыкты жакшы көрүнүш катары сунушташат. Бул — эң жаман жана эң оор кемчиликтердин бири.

Андан кийин Аллах мындай дейт: кимде-ким Аллахтын буйруктарын аткаруудан жүз бурса, баш тартса, ал өзүнө гана зыян келтирет. Аллахка эч кандай зыян тийгизе албайт. Анткени Аллах — эч кимге, эч нерсеге муктаж эмес Бай Зат. Ал өзүнүн жаралгандарынын ибадатына, баш ийүүсүнө муктаж эмес. Ал эч качан кемибейт, азайбайт. Ошондой эле Аллах — бардык шартта, бардык абалда мактоого татыктуу Зат. Анын заты да, сыпаттары да, иштери да мактоого толук татыктуу.

Демек, адам байлыгын, илимин, күчүн Аллах ыйгарган жолдо сарптабай, сараңдык кылса, бул анын өзүнө зыян. Аллах ага муктаж эмес. Ал эми ким Аллахтын жолунда берешендик кылса, жардам берсе, илимин бөлүшсө — бул анын өзү үчүн пайда, өзү үчүн сооп.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана өкүмдөр:

• Ислам дини берешендикке, жакшылык кылууга, колу ачык болууга чакырат. Сараңдык — жек көрүлгөн жана зыяндуу мүнөз.
• Бир гана өзү сараң болуп калбастан, башкаларды да сараңдыкка үндөө — бул эң оор күнөөлөрдөн. Анткени ал жамандыкты таратат.
• Аллахка эч ким зыян келтире албайт. Ким буйруктан баш тартса, ал өзүнө гана зыян келтирет.
• Аллах — Бай, эч нерсеге муктаж эмес. Биздин ибадатыбыз, садакабыз, жакшылыгыбыз Ага эч нерсе кошпойт. Бул биздин өзүбүздүн пайдабыз үчүн.
• Аллах — Хамид, бардык мактоолор Ага тиешелүү. Биз Аны дайыма мактап, шүгүр кылышыбыз керек.
• Бул аят бизди өзүмчүлдүктөн, сараңдыктан арылтып, берешен, жоомарт, башкаларга жардам берүүчү инсан болууга үндөйт. Ислам — берешендик, жакшылык жана боорукердик дини.