سوره حدید — آیه 24

معانی کلمات:

• یَبْخَلُونَ: بخل میورزند، از انفاق و بخشش خودداری میکنند.
• بِالْبُخْلِ: به بخل ورزیدن و خودداری از انفاق.
• یَتَوَلَّ: رویگردان شود، از طاعت و فرمان خدا اعراض کند.
• الْغَنِیُّ: بینیاز، کسی که به هیچکس و هیچچیز نیاز ندارد.
• الْحَمِیدُ: ستوده، کسی که همه صفاتش پسندیده و شایسته ستایش است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، گروهی را مورد نکوهش قرار میدهد که دارای دو ویژگی زشت هستند: نخست اینکه خودشان بخل میورزند و از انفاق مال و آنچه در اختیار دارند خودداری میکنند، و دوم اینکه دیگران را نیز به بخل و خودداری از بخشش ترغیب و تشویق مینمایند. اینان نه تنها راه خیر را نمیروند، بلکه سد راه دیگران نیز میشوند و با گفتار و رفتار خود، فرهنگ بخل و تنگنظری را در جامعه ترویج میدهند.

سپس خداوند میفرماید: هر کس از طاعت و فرمان خدا رویگردان شود و از انفاق و کارهای نیک سر باز زند، بداند که به خداوند هیچ ضرری نمیرساند، بلکه فقط به خودش زیان میزند. چرا که خداوند بینیاز مطلق است و به طاعت و بندگی هیچکس نیازی ندارد. او در ذات و صفات خود ستوده است و همه کارهایش زیبا و شایسته حمد و سپاس است، چه بندگان از او اطاعت کنند و چه رویگردان شوند.

فواید و پیامهای آیه:

• بخل و خودداری از انفاق، صفتی نکوهیده است که انسان را از رحمت خدا دور میکند و او را در زمره افرادی قرار میدهد که هم خود گمراهاند و هم گمراهکننده.
• کسی که دیگران را به کار نیک دعوت کند، پاداش آنان را نیز میبرد، اما کسی که دیگران را به بخل و بدی ترغیب کند، گناه آنان را نیز بر دوش میکشد.
• خداوند بینیاز مطلق است و طاعت و عبادت ما هیچ سودی به او نمیرساند؛ بلکه این خود ما هستیم که با ایمان و انفاق، به سعادت و رستگاری میرسیم.
• محبت به خدا و شناخت صفات او مانند غنی و حمید بودنش، انگیزهای قوی برای انفاق و بخشش ایجاد میکند؛ چرا که مؤمن میداند هر چه ببخشد، نزد خداوندی که بینیاز و ستوده است، ذخیرهای جاودان خواهد داشت.