Hədid surəsi — Ayə 3

1) Ayədə izaha ehtiyacı olan sözlərin mənaları:

• الْأَوَّلُ (Əl-Əvvəl): Hər şeydən əvvəl olan, başlanğıcı olmayan.
• الْآخِرُ (Əl-Axir): Hər şey bitdikdən sonra da qalan, sonu olmayan.
• الظَّاهِرُ (Əz-Zahir): Aşkar, üstün olan; hər şeyin üzərində və hər şeydən görünən.
• الْبَاطِنُ (Əl-Batin): Gizli, daxili olan; hər şeyə ən yaxın olan, lakin zatı gizli qalan.
• عَلِيمٌ (Əlim): Hər şeyi tam bilən, heç bir şey Ondan gizli qalmayan.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə Allahın Öz zatını bizə tanıtdığı ən möhtəşəm ayələrdən biridir. Uca Allah buyurur ki, O, hər şeydən əvvəl mövcud olan Əl-Əvvəldir — yəni varlığının başlanğıcı yoxdur, hər şey Ondan sonra yaranmışdır. O, həm də Əl-Axirdir — yəni hər şey yox olduqdan sonra da qalacaq, varlığının sonu yoxdur. Bu iki ad birlikdə göstərir ki, Allah zamanı tam əhatə edir; keçmiş, indi və gələcək Onun üçün eynidir.

O, həmçinin Əz-Zahirdir — yəni hər şeydən üstündür, heç bir şey Onun üzərində deyil, bütün məxluqat Onun altındadır. Eyni zamanda Əl-Batindir — yəni çox yüksəkdə olmasına baxmayaraq, hər şeyə ən yaxın olandır, zatı isə gözlərdən gizlidir. Bu iki ad birlikdə göstərir ki, Allah məkanı da tam əhatə edir; nə yerin dərinliklərində, nə göylərin ucalıqlarında Ondan gizli qala biləcək heç nə yoxdur.

Sonda isə Allah buyurur: "O, hər şeyi biləndir." Aşkar da, gizli də, keçmiş də, gələcək də — hamısı Onun elmində bərabərdir. Heç bir şey Onun bilgisindən kənarda qalmır.

3) Bu ayənin bizə öyrətdiyi dərslər:

Bu ayə bizə Allahı tanımağın ən gözəl yollarından birini göstərir. Allah Özünü bizə dörd böyük adı ilə tanıdır ki, biz Onu həyatımızın hər anında yanımızda hiss edək. O, hər şeydən əvvəl var idi və hər şey bitdikdən sonra da var olacaq — bu, bizə ümid verir ki, dünya necə dəyişsə də, Allah dəyişməz və əbədidir.

O, həm ucadır, həm də bizə yaxındır. Ona görə də heç vaxt özümüzü tək hiss etməməliyik. Dua edərkən, çətinlik çəkərkən, sevinc yaşayarkən — hər zaman Ona yönələ bilərik. Çünki O, hər şeyi eşidir, hər şeyi görür və hər şeyi bilir.

Bu ayə həm də bizi düşünməyə dəvət edir: əgər Allah hər şeyi bilirsə, onda bizim əməllərimiz də, niyyətlərimiz də Ona məlumdur. Bu, bizi yaxşı işlər görməyə, səmimi olmağa və Allaha yaxınlaşmağa təşviq edir. Gəlin bu ayəni yadda saxlayıb tez-tez xatırlayaq və Allaha olan bağlılığımızı gücləndirək.